Virtueel Israëlitisch  Weekblad.

De Chemo(toxico)therapie.
© 1990 by Dr. H. Rosenberg.

 

 

Homepage Consistoire Benelux

Homepage GOEDKOSJERâ

Click here for English version.

Dit artikel is de vertaling van de inleiding van de doctoraatsthesis "Cancer chemo(toxico)therapy revisited and alternative ways of healing", a thesis presented in November 1990 to the Anglo-American Institute of Drugless Therapy and leading to the Degree of Doctor of Naturopathy (N.D.).

0.- Inleiding.
 

Het doel van dit hoofdstuk is veelvoudig. In eerste instantie wil het echter aan de patiënt en aan de geneesheer-niet-kanker-specialist een inzicht verschaffen in het klassieke therapeutische arsenaal, de werking van de middelen en vooral de vele neveneffecten die zij teweegbrengen. Dit zal de mondige patiënt in staat stellen met volledige kennis van zaken en bewust, zijn beslissing te nemen voor of tegen een bepaalde therapie.

Het is immers zo dat de "specialisten" ervan uitgaan dat de kankerpatiënt niet mondig is, zeker niet te veel of te precieze informatie moet krijgen en eerder de behandeling moet "ondergaan", omdat dit voor hem zowel de énige als de beste mogelijkheid is.

Te dien einde worden zowel de statistieken over de prognoses, als de neveneffecten van de middelen verdoezeld.
 

I. Statistieken.
 

Op een vakkundige en subtiele manier worden de successtatistieken zo gemanipuleerd en gefabriceerd, dat zij van enige tastbare en significante vooruitgang kunnen doen blijken in de bestrijding van kanker. In medische kringen wordt dat systematische en grootschaalse bedrog goedgepraat met de bekommernis "geen paniek" uit te lokken bij kankerpatiënten die sowieso geen ernstig alternatief hebben dan de klassieke therapieweg op te gaan. Niet alleen worden uiteraard al de alternatieve behandelingsmethodes en bloc als niet dienend en zelfs gevaarlijk afgewezen, maar ook de hypothese als zou een patiënt verkiezen   n i e t  behandeld te worden en dus een qualitatief beter levenseinde tegemoet te gaan, als niet bestaande geacht. Dit is des te misdadiger omdat het ver van bewezen is dat de chemo(toxico)therapie enig effect zou hebben op de levensverwachtingen van kankerpatiënten. Integendeel is uit vergelijkende onderzoeken met niet behandelde patiënten gebleken dat de chemo(toxico)therapie niet het minste levensverlengend effect heeft (1). Onbehandelde patiënten blijken minstens even lang te (over)leven als behandelde zieken (2).

1. Een eerste manipulatie van de genezingsstatistieken bestaat erin een (theoretisch) onderscheid te maken tussen de vroegdiagnose en het laattijdig ontdekken van de kanker. De eerste soort zou goed te behandelen en zelfs te genezen zijn, terwijl het slechts de (te) laat opgespoorde kankers zijn die fataal zijn.

De patiëntgerichte informatie van de verschillende officiële nationale kankerinstituten geven dus de verschillende genezingskansen (= 5 jaar overleving) aan, naargelang de ziekte vroegtijdig dan (te) laat wordt ontdekt. Voor longcarcinoom is dat dan 75 % genezingskans indien vroegtijdig opgespoord, maar slechts 20 % bij late ontdekking. Voor slokdarmcarcinoom is genezing (of beter: remissie) mogelijk in 50 % der gevallen bij vroege diagnose, maar slechts 2 % (zegge: twee percent) bij laattijdige opsporing. Maagkankers zijn voor 90 % te genezen bij vroege diagnose, maar slechts voor 10 % indien de kwaal (te) laat gevonden wordt. Kanker van de galwegen zijn in slechts 25 % te genezen bij vroeg- en in amper 2 % bij late diagnose. Kankers van de dikke darm bieden bij vroege ontdekking 80 % genezingskansen, maar slechts 30 % indien de diagnose laattijdig is. Bij kankers der vrouwelijke geslachtsorganen heeft men 75 kansen op de 100 genezen te worden indien de diagnose vroeg genoeg kan gesteld worden. Wanneer de diagnosestelling echter laattijdig gebeurt, zijn er amper vijf kansen op de 100 de vijfjarengrens te bereiken. Borstkankers bieden resp. 85 % en 25 % kansen, nierkankers 75 % en 20 %, prostaatkankers 80 % en 2 à 3 %, naargelang vroege of late diagnose. Bij blaaskankers is de kans op overleven 90 % in het vroege stadium en 15 % in het late. Kankers van het beenderengestel kunnen in 85 % der gevallen verholpen worden wanneer zij vroegtijdig opgespoord worden. Anders is het amper 2 % kans dat men heeft. Bloedkankers en kankers van het hematopieitisch stelsel maken 50 % kans op remissie bj vroege ontdekking en slechts 5 % bij late ontdekking (3).

Gesuggereerde conclusie uit dit alles is dat kanker in een groot percentage gevallen kàn verholpen worden...als het maar vroeg genoeg opgespoord wordt. In dat geval zijn de cijfers dan heel hoopgevend: longkanker 75 % genezingskansen, maagkanker 90 %, borstkankers 85 %, blaaskankers 90 % edm. Indien daarentegen laattijdig opgespoord - maar wie zou zich uitgerekend in deze categorie achten - zijn de cijfers angstwekkend: amper enkele percenten aan overlevingskansen.

De truuk - of oplichterij - ligt echter hierin dat het theoretisch vroegstadiummodel waarop heel de gunstige prognosestatistiek opgebouwd is, in de praktijk niet te evenaren is. Het hoopgevende vroegstadium waarvan sprake in de statistieken, situeert zich op het niveau dat de tumormassa amper een 4 000 cellen telt en een doormeter van 0,06 cm bereikt heeft (d.i. na de 13de celdeling). Op dit niveau beginnen zich reeds de eerste micrometastasen te vormen die nadien aan elke vorm van klassieke therapie zullen ontsnappen. Dit (echte) vroegstadium is pure theorie, omdat het met de huidige klassieke moderne diagnostische middelen (nog) niet op te sporen is. Het is pas vanaf de 21ste celdeling, wanneer de tumor een twee miljoen cellen telt en een diameter van 1 cm bereikt heeft, dat de diagnose mogelijk wordt. Dit is echter al een laatstadium in de gebruikte terminologie van de statistieken, waarbij zich eerder de angstwekkende percentages van overleving zullen voordoen. Wanneer men dus boft en het diagnostisch onderzoek uitgerekend laat uitvoeren op het moment dat de tumor de diagnostiseerbare 21ste celdeling heeft bereikt - een zich zelden voordoend toeval - dan nog heeft men het vroege stadium uit de statistieken reeds lang overschreden en bevindt men zich in de zeer lage genezingspercentages van 20 % voor longcarcinoom, 10 % voor maagcarcinoom, 2 % voor slokdarmkanker, edm.

Het zijn deze schrikwekkend lage cijfers die zich in de overgrote meerderheid der gevallen voordoen -haast nooit komt men tot de zgn. vroegdiagnose- en die trouwens de reële remissiekansen van de verschillende kankersoorten weergeven. In een recent rapport van de Wereld Gezondheidsorganisatie (W.H.O) (4) heeft deze bevestigd dat de laatste 25 jaar amper vooruitgang geboekt werd in de kankerstrijd. De sterfte aan bepaalde wijdversprijde kankersoorten is zelfs schrikwekkend toegenomen.

Over de periode 1960-1985 werd de kankersterfte vergeleken in 28 industrielanden (5). Het bleek dat de sterfte aan kanker globaal met 58 % voor mannen en 40 voor vrouwen had toegenomen. Van longkanker sterven vandaag 40 % meer mannen en 200 % meer vrouwen dan vijfentwintig jaar geleden. De kans om tussen 45 en 64 jaar aan borstkanker te sterven ligt heden ten dage 37 % hoger als in 1960 (6). Hierbij moet opgemerkt worden dat de hier uit het W.G.O.-Rapport geciteerde cijfers reeds rekening houden met de "natuurlijke" aanwas van kankergevallen die het gevolg zijn van de algemene verschuiving van de ouderdomsgrens over de beschouwde periode. Er werd dus weldegelijk rekening gehouden met het feit dat in 1985 mensen ouder worden als in 1960, zodat ook het aantal kankergevallen in die prportie omhoog gaan. Zonder deze correctie waren de sterftecijfers nog hoger in 1985 geweest. Alleen sterfte door maagkankers is in 25 jaar met een 12 % achteruitgegaan. Deze achteruitgang van de sterfte in maagkankers is echter het W.G.O.-verslag niet te wijten aan enig therapeutische vooruitang maar is eerder het gevolg van de verbeterde eet- en leefgewoonten:

"In addition it would appear that such factors as non-specific life-style changes have been the major cause of decline in stomach cancer" (7).

2. Een tweede manipulatie van de statistieken is de invoering van een onwetenschappelijk element in het statistisch gegoochel van de medicratie, m.n. de aanvang van de vijfjaren-remissieperiode. Het ligt voor de hand dat de periode langer of korter zal zijn naargelang de patiënt de arts bij het eerste verdacht iets opzoekt, dan wel pas nadat hij bepaalde ongemakken zal ondervinden. In het eerste geval -de hypochondrische patiënt- zal de remissieperiode veel vroeger ingezet worden dan in het tweede geval. De eerste patiënt zal statistisch dan ook langer "overleven" dan de tweede, zonder echter dat de chemo(toxico)therapeutische (of andere) behandeling daar iets voor heeft gedaan. Statistisch echter is het de behandeling die de langere overleving in de hand heeft gewerkt. Deze evidentie die men in de remissiestatistieken heeft ingebouwd, komt neer op de even evidente 'vastelling' dat hoe jonger de mens is, des te meer kans hij maakt op een langer leven... Deze laatste evidentie verschilt van de eerste slechts hierin dat zij niet tot een "medisch succes" werd verheven.

Dit supplementaire cijferbedrog zorgt er verder voor dat de mythe "hoe vroeger ontdekt, des te groter zijn de genezingskansen" in stand wordt gehouden. Immers de eerste patiënt uit ons geciteerd voorbeeld, heeft het geluk gehad van een "vroegtijdige" diagnose en zal derhalve (?) langer overleven. Voor de tweede patiënt kwam de diagnosestelling echter "laattijdig" en zal hij daarom (?) minder lang leven. dat de therapie daar voor niets tussenzit en de langere overleving enkel te wijten is aan het vroeger beginnen aftellen, ligt voor de hand. Niettemin worden dergelijke gevallen door het medische establishment ten tonele gevoerd om de therapiesuccessen hard te maken.

3. Een derde doelbewuste en regelrechte vervalsing van de genezingsstatistieken bestaat erin aan te nemen dat het bereiken van de remissiedrempel van vijf jaar uitsluitend te danken zou zijn aan de chemo(toxico)therapeutische behandeling. In feite komt dit neer op het postuleren dat niet behandelde patiënten geen enkele kans op 5-jaar overleving hebben. Deze hypothese is des te boosaardiger omdat - zoals wij hoger reeds vermeldden - onderzoeken aan het licht hebben gebracht dat onbehandelde zieken (minstens) even lang (maar alleszins qualitatief veel beter) (over)leefden als chemo(toxico)therapeutisch behandelde patiënten.

Het werkelijke genezingscijfer zouden wij derhalve pas kunnen krijgen door het verschil te maken tussen de vijfjaren-overlevingskans van alle gevallen na behandeling en de vijfjaren-overleving van dezelfde patiënten als men ze onbehandeld had gelaten. Aldus zou men de doeltreffendheid van de behandeling kunnen meten en quantificeren. Wat men echter nu in medische kringen doet, is de natuurlijke overleving bij kanker verwarren en gelijkstellen met de efficiëntie van een geneeskundige behandeling. Het is niet zonder enig cynisme dat wij eraan herinneren dat het medische establishment aanvaardt en verkondigt dat klassiek behandelde kankerpatiënten die "overleven" dit uitsluitend doen dank zij de gevolgde therapie. Wanneer daarentegen anders of niet behandelde zieken ook "overleven" -en in veel betere omstandigheden- heet het dan dat zij een "spontane remissie" beleven...

4. Er zijn echter nog meer (be)drogmiddelen die de medische lobby durft bezigen om haar successen te doen blijken. Onder het mom van "het zekere voor het onzekere nemen", is men de laatste tijd meer en meer rand- en twijfelgevallen als kankers gaan diagnostiseren en ook behandelen. Op zich een edele motivatie, ware het niet dat de ingezette therapeutische wapens zo verminkend zijn en de doeltreffendheid ervan minstens twijfelachtig is. Zo is men termen gaan invoeren voor quasi-kankers als dysplasie (misvorming), carcinoma in situ (kanker dat de weefselstructuur nog niet heeft doorbroken), precarcinoom en micro-invasieve kankers (8).

Deze aangerijkte medische woordenschat om quasi- en pseudo-kankers te beschrijven, en de begripsverwarring die er het onvermijdelijke gevolg van is, hebben reeds geleid tot een schrikwekkend aantal overbodige verminkende operaties (vooral in de gynecologische sector en aan weerskanten van de vrouwelijke navel) (9) en even nutteloze schadelijke chemo(toxico)therapeutische ingrepen (10).

Door aldus niet-kankers, pseudo- en quasi-kankers "voorzichtigheidshalve" als kankers te aanzien, spreekt het vanzelf dat de genezingskansen in evenredigheid stijgen met het aantal aldus gediagnostiseerde pseudo-kankers.

5. Een verder noodlottig gevolg van het medicratische bedrog wordt door volgend voorbeeld toegelicht. Wanneer bvb. een ervaren medicus er bij diagnostische aftasting in slaagt een massa van amper 1 cm doormeter in de prostaatklier te ontdekken, dat na hystopathologisch onderzoek een kanker blijkt te zijn en deze heelkundig verwijderd wordt, zal de patiënt hier wellicht de vijfjarendrempel halen en kankervrij verklaard worden en aldus de lijst medische successen met een geval rijker maken. Het gevaar schuilt echter hierin dat de micrometastasering reeds had plaatsgegrepen voor de operatie (dat er tijdens de operatie wellicht nog meer boosaardige cellen in de bloedbanen zijn terechtgekomen (11) ) en dat zich dus een nieuwe precancereuze fase heeft ingesteld die (hoogst)waarschijnlijk na de vijf, maar alleszins binnen de tien of vijftien jaar tot een nieuwe tumor zal leiden zonder dat de klassieke therapie daar iets heeft kunnen of kan doen. Immers, het schoolgeneeskundig therapeutisch arsenaal is slechts gewapend tegen tumoren en ontziet volledig de aanloopfase, de kanker z i e k t e die aan de tumorfase voorafgaat. Biologische alternatieve therapies daarentegen hebben oog voor de cancereuze ziekte en voor de precancereuze meerjarige aanloop en beweren de ziekte in dit voortumorse stadium te kunnen bestrijden. Welnu deze mogelijkheid wordt de kankerpatiënt doorgaans door de medicratie ontnomen. In dit geval betreden de alternatieve behandelingsmethodes niet eens het (voorbehouden jacht-) terrein van de schoolgeneeskunde, omdat zoals gezegd de klassieke geneeskunde niet de pretentie heeft de precancereuze aanloopfase te bestrijden. Alternatieve aanpakken zijn dus de enige en dus ook de beste mogelijkheden om te verhinderen dat de "genezen" tumor door een nieuwe zou opgevolgd worden. Niettemin wordt dit alternatief systematisch ontzegt aan de "genezen" patiënt die zijn genezingverklaring al te letterlijk en onherroepelijk opvat...
 

Besluit.

Besluitend  mag hier het feit aangeklaagd (en betreurd) worden dat de medische wereld - om welke redenen en motieven ook - teruggrijpt naar een subtiel hogerbeschreven meertraps vervalsingsmechanisme dat het heeft ingebouwd in de geneeskundige statistieken en waardoor aan een onherroepelijk verminkende chirurgie en aan ontegensprekelijk toxische (en dikwijls kankerverwekkend en mutagene) chemo- en radiotherapie, vermeende successen worden toegeschreven die op niets anders dan bedrog stoelen.

Dat georganiseerd statistisch bedrog wordt op verschillende niveau's ingebouwd met een synergisch vervalsende werking. Even recapitulerend:

1. Niet te evenaren vroeggediagnostiseerde kankers zouden zeer hoge remissiekansen hebben - die aan de buitenwereld voorgespiegeld worden - en 'slechts' de laat ontdekte kankers zijn haast steeds fataal. De reële sterftecijfers van  kanker worden aldus onder het mom van laat-ontdekte kankers  voorgeschoteld: 80 % sterfte bij longcarcinoom, 90 % sterfte bij maagkanker, 98 % sterftekans bij slokdarmkanker, edm. Hierbij suggereert men dat bij vroegdiagnose deze sterftecijfers drastisch verminderen, hetgeen wel waar zou zijn indien men methodisch, materieel en technisch in staat zou zijn dergelijke 'vroegdiagnoses' te stellen, wat niet kan met de huidige medische mogelijkheden.

2. Het begin van het aftellen van de vijf-jaar-remissie-periode - en niet enig behandelingssucces - is doorslaggevend voor de langere of kortere overlevingsperiode.

3. Het medisch establishment verwart willens en wetens "natuurlijke" overlevingskansen met therapeutische successen, een gunst dat zij weigeren toe te staan bij de beoordeling van extra-medische successen.

4. Rand- en twijfelgevallen (quasi- en pseudo-kankers) worden "voorzichtigheidshalve" meer en meer als kankers beschouwd,  waardoor de successen evenredig stijgen met de verkeerdelijk gediagnostiseerde kankers. Weereens een gunst dat aan de  alternatieve behandelingsmethodes met alle middelen ontzegt wordt: een "genezen" patiënt langs alternatieve weg, is zeer zeker een patiënt waarbij de kankerdiagnose 'twijfelachtig' of 'onbetrouwbaar' was...

5. Meerjarenremissie als kankervrij en therapiesucces beschouwen, wanneer het duidelijk is dat de kans groot tot zeer groot is, dat zich precies o.i.v. de (mutagene en cancerigene) radio- of chemotherapie een nieuwe   precancerose heeft ingesteld, die zich in alle hevigheid zal  ontpoppen - weliswaar nà de zalige kankervrijverklaring - is een laatste beschreven bedrieglijke voorstellingswijze van het medische establishment.
 

 II. De neveneffecten.
 

Met dit hoofdstuk willen wij patiënten en geneesheren-te-goeder-trouw een realistisch beeld ophangen van de therapiesuccessen en -neveneffecten. Op een haast exhaustieve wijze hebben wij de klassieke medische vakliteratuur over meer dan vijftien   jaar  (1975-1990)  uitgepluisd en het resultaat ervan in dit hoofdstuk weergegeven. Dit verschaft een realistische inside-kijk op de chemo(toxico)therapie zoals deze in medische vakkringen wel bekend staat, maar extra muros  zorgvuldig, systematisch en feilloos wordt doodgezwegen. Voor dit willens en wetens achterhouden van wezenlijke informatie, beroept zich het medische korps andermaal op de onmondigheid van de patiënt die weleens zou kunnen verkiezen niet of anders behandeld te willen worden en een menswaardiger  levenseinde te verkiezen boven het gemutileerd "overleven". Precies deze keuze wordt aan de patiënt op een goed georchestreerde, machiavelistische wijze ontnomen. Het recht op leven wordt plicht om te overleven volgens de regelen van de geldende medische kunst.

Niet meer noch minder wil dit hoofdstuk zijn. Het is niet bedoeld als een systematische en pamfletaire afwijzing van de chemo(toxico)therapie. Wel is het gericht de mythe te ontzenuwen als zou de chemo(toxico)therapie hét doeltreffend middel tegen kanker zijn. het is onontbeerlijk dat de kankerpatiënt weet en aldus beseft dat hij weleens aan zijn chemo(toxico)therapeutische behandeling kàn ondergaan, een tweede kanker kàn oplopen (de meeste middelen zijn immers kankerverwekkend) en dat hij alleszins voor de "overlevingsperiode" die hem nog gegund zal worden, zal moeten 'leven' met talrijke neveneffecten gaande van banale spijsverteringsstoornissen tot bloedingen, (al dan niet reversibele) aantasting van het bloedbeeld, het beenmerg, de lever, de blaas, de long, het hart, edm., en niet in het minst met de permanente (doch gegronde) vrees voor de mutagene en kankerverwekkende nevenwerkingen van de antikanker-medicijnen. Maar ook niet-kanker patiënten staan soms voor deze te verwachten iatrogene effecten. Immers ook niet-boosaardige kwalen (zoals rheuma, psoriasis) worden "verzorgd" met deze anti-kankertherapeutica.

In een tijdperk waarin iedereen de mond vol heeft van zelfbeschikkingsrecht, emancipatie, baas in eigen buik, vrijheden van allerlei aard, gaat het niet op dat alleen de (kanker)patiënt als onmondig zou worden beschouwd en behandeld en dat alleen hij "in zijn belang" onwetend zou worden gehouden van wat hem te wachten staat...

Hem moeten immers alle elementen worden voorgesteld opdat hijzelf, bewust en met volledige kennis van zaken, zijn beslissing - trouwens op leven of dood - zou nemen.

Dit hoofdstuk wil hieraan een wezenlijke bijdrage leveren door (voor het eerst?) de deur wijd open te zetten op de gespecialiseerde medische vaklitteratuur en deze aldus toegankelijk te maken voor de leek.

Aldus zal de patiënt zijn medische maturiteit verwerven en in staat zijn een kort(er) (?) maar alleszins menswaardig leven (of levenseinde) te verkiezen boven een verminkte overlevingsperiode van langere duur (?) maar volgens de regelen van de geldende geneeskunst...

Vooralleer en overzichtte geven van de chemo(toxico)therapeutica en hun specifieke bijverschijnselen, is het zeker niet overbodig erop te wijzen dat de middelen een "breedspectrum neveneffecten-veld" bestrijken en dat ze qua neveneffecten onderling slechts verschillen in de intensiteit en de spreiding van de bijverschijnselen over de hiernagenoemde categorieën.

Algemeen repertorieert men de neveneffecten van de geneesmiddelen naargelang hun "actieterrein" als volgt:
 

1. Spijsverteringsstoornissen (misselijkheid, braken, hongerloosheid, stomatitis, buikloop, edm.):

SCHEIN, P.S., MACDONALS, J.S., WATERS, C., HAIDAK,D., Nutritional complications of cancer and its treatment, Semin. Oncol., Dec. 1975; 2 (4): 337-347; DREIZEN, S., Stomatotoxic manifestations of cancer chemotherapy, J. Prosthet. Dent., Dec. 1978; 40 ( *** )650-655; HYSON, E.A., BURRELL, M., TOFFLER, R., Drug-induced gatrointestinal disease, Gastrointest. Radiol., 20 Dec. 1977; 2 (3): 183-212; OHNOMA, T., HOLLAND, J.F., Nutritional consequences of cancer chemotherapy and immunotherapy, Cancer Res., July 1977, 37 (7 Pt 2): 2395-2406; N.N., Cancer chemotherapy the inbuilt deterrent, Br. Med. J., 24 Nov. 1979; 2 (6201): 1312-1313; SCHUM, C.A., IZUTSU, K.T., MOLBO, D.M., TRUELOVE, E.L., GALLUCCI,B., Changes in salivary buffer capacity in patients undergoing cancer chemotherapy, J. Oral. Med., Jul-Sept., 1979; 34 (3): 76-80; SCOGNA, D.M., SMALLEY, R.V., Chemotherapy-induced nausea and vomiting, Am J. Nurs., Sept. 1979; 79 (9): 1562-1564; KENNEDY, M., PACKARD, R., GRANT, M.M., PADILLA, G.V., Chemotherapy related nausea and vomiting: a survey to identify problems and interventions, Oncol. Nurs. Forum, Winter 1981; 8 (1): 19-22.
 

2. Huid- en slijmvliesaandoeningen (van allerlei aard, beschadiging van de nagels, haaruitval, edm.):

NIXON, D.W, Alterations in nail pigment with cancer chemotherapy, Arch. Intern. Med., Oct. 1976; 136 (10): 1117-1118; DREIZEN, S., BODEY, G.P., RODRIGUEZ, V., McCREDIE, K.B., Cutaneous complications of cancer chemotherapy, Postgrad. Med., Nov. 1975; 58 (6): 150-158; BARAN, R., Pigmentation of the nail (chromonynchia), J. Dermatol. Surg. Oncol., Mar. 1978; 4 (3): 250-254; GAUCI, L., SERROU, B., Changes in hair pigmentation associated with cancer chemotherapy, Cancer Treat. Rep., Jan. 1980; 64 (1): 193.
 

3. Aantasting van de hematopoieise (immunodepressie, beenmergdepressie, bloedbeeldalteratie, edm.):

JEDRZEJCZAK, W.W., SIEKIERZYNSKI, M., CZARNECKI, C., DZIUK, E., Patterns of changes in peripheral blood composition in the course of combination chemotherapy of cancer, Strahlentherapie, Nov. 1976; 152 (5): 469-476; BODEY G.P., RODRIGUEZ, V., McCREDIE, K.B., FREIREICH, E.J., Neutropenia and infection following cancer chemotherapy, Int. J. Radiat. Oncol. Biol. Phys., Jan. - Feb. 1976; 1 (3-4): 301-304; VAN DER HOEVEN, L., CHANG, J.C., Disorders of granulocytes induced by toxic agents, Ann. Clin. Lab. Sci., Sept. - Oct. 1976; 6 (5): 415-422; TATTERSHALL, M.H., Aggressive cancer treatment and its role in predisposing to infection, Eur. J. Cancer, Aug. 1975; 11 Suppl.: 9-19; RENOUX, M., BERNARD, J.F., TORRES, M., SCHLEGEL, N., AMAR, M., LOPEZ, M., BOIVIN, P., Erythrocyte abnormalities induced by chemotherapy and radiotherapy: induction of preleukemic state., Scand. J. Hematol., Oct. 1978; 21 (4): 323-332; FERRARO, E.F., Implications of antineoplastic therapy, Dent. Surv., Febr. 1978; 54 (2): 32-33; MASON, B.A., KLUG, P.P., COHEN, P., Bone marrow necrosis during chemotherapy for lymphoma, J.A.M.A., 20 Mar. 1978; 239 (12): 1158; BADHURI, S., RASHE, H., KÖHLE, W., DIETRICH, M., Blutgerinnungsstudien bei Patienten mit akuter Leukämie vor und nach zytostatischer Chemotherapie, Verh. Dtsch. Ges. Inn. Med., 17-21 Apr. 1977; 83: 1142-1144; KAKISHITA, E., YOSHIMURA, S., Influence of anticancer chemotherapy on hemostatic mechanism (Japanese), Rinsho Byori, Dec. 1977, 25 (12): 985-991; NERI, A., BRUGIATELLI, M., COMIS, M., IACOB, P., NOBILE, F., PACIUCCI, P.A., LOMBARDO, V.T., Severe acute hyperkalaemia following chemotherapy, Haematologica (Pavia), Jun. 197 ***; 62 (3): 331-332; KREPLER, P., Infections in children with malignant disease, Wien. Klin. Wochenschr., 9 Nov. 1979; 91 (21): 707-71 *** ; RYBALBA, A.M., Prevention and treatment of hemapoietic disorders during the chemotherapy of malignant ovarian tumours (Ukranian), Pedriatr. Akush. Ginekol., Sept. - Oct. 1979; (5): 45-46; ETIEMBLE, J., BERNARD, J.F., PICAT, C., BELPOMME, D., BOIVIN, P., Red blood cell enzyme abnormalities in patients treated with chemotherapy, Br. J. Haematol., Jul. 1979; 42 (3): 391-398: HAROUSSEAU, J.L., TOBELEM, G., SCHAISON, G., JACQUILLAT, C., Leucémies aigues lymphoblastiques hyperleucocytaires: problëmes d'urgence au cours du traitement initial, Nouv. Presse Méd., 19 May 1979; 8 (22): 1827-1830; LY, B., SOLHEIM, B.G., SKAR, A.G., Granulocytopenia and infections during induction therapy of acute leukemia (Norwegian), Tidsskr. Nor. Laegeforen, Febr. 1981; 101 (6): 379-386.
 

4. Aantasting van de voortplantingsorganen (steriliteit,    impotentie, azoospermie, amenorrhea, gynecomastie, edm.):

RUSSEL, J.A., POWLES, R.L., OLIVER, R.T., Conception and congenital abnormalities after chemotherapy of acute myelogenous leukemia in two men, Br. Med. J., 19 Jun. 1976; 1 (6024): 1508; SIRIS, E.S., LEVENTHAL, B.G., VAITUKAITIS, J.L., Effects of childhood leukemia and chemotherapy on puberty and reproductive function in girls, N. Engl. J. Med., 20 May 1976; 294 (21): 1143-1146; ASBJORNSEN, G., MOLNE, K., KLEPP, O., AAKVAAG, A., Testicular function after combination chemotherapy for Hodgkin's disease, Scand. J. Haematol., Jan. 1976; 16 (1): 66-69; DI LIBERTI, J.H., Teratogenesis and chemotherapy, Ann. Intern. Med., Nov. 1974; 81 (5): 709; SUTCLIFFE, S.B., Cytotoxex chemotherapy and gonadal function in patients with Hodgkin's disease, J.A.M.A., 26 Oct. 1979; 242 (17): 1898-1899; CHAPMAN, R.M., SUTCLIFFE, S.B., MALPAS, J.S., Cytotoxic-induced ovarian failure in Hodgkin's disease. Effects on sexual function, J.A.M.A., 26 Oct. 1979; 242 (17): 1882-1884; GLASS, A.R., BERENBERG, J., Gynecomastia after chemotherapy for lymphoma, Arch. Intern. Med., Sept. 1979; 139 (9): 1048-1049; RUSTIN, G.J., BAGSHAWE, K.D., NEWLANDS, E.S., BEGENT, R.H., Cytotoxic drugs and sterility, Lancet, 13 Jun. 1981; 1 (8233): 1316; THORNELDE, W.F., Cytotoxic-induced ovarian failure in Hodgkin's disease, J.A.M.A., 1 Aug. 1980; 244 (5): 435.

5. Nier- en leverinsufficiëntie:

JAYABOSE, S., SHENDE, A., LANZKOWSKY, P., Hepatotoxicity of chemotherapy following nephrectomy and radiation therapy for right-sided Willms tumour, J. Pediatr., May 1976; 88 (5): 898; KANFER, A., ROLAND, J., CHATELET, F., RICHET, G., Insuffisance rénale aigue hyperphosphatémique au cours d'un lymphosarcome, J. Urol. Nephrol., (Paris), Apr. - May 1979; 85 (4-5): 337.

 6. Aantasting van het beenderenstelsel:

IHDE, D.C., DEVITA, V.T., Osteonecrosis of the femoral head in patients with lymphoma treated with intermittent combination chemotherapy, Cancer, Nov. 1975; 36 (5): 1585-1588.

7. Longaandoeningen:

KÜHBÖCK, S., Lungenfibrosen nach Behandlung mit Zytostatika, Wien. Med. Wochenschr., 1 Oct. 1976; 126 (40): 568-570; CAUBARRERE, I., Les pneumopathies infectueuses au cours de la chimiothérapie des hémopathies malignes, Rev. Prat., 21 May 1976; 26 (29): 2051-2060; SIZOD, W., WOLVIUS, G.G., Pneumocystis-pneumonie als complicatie bij cytostatische therapie, Nederl. Tijdschr. Geneeskunde, 6 Mar. 1976; 120 (10): 418-424; SAUER, E., GULLOTTA, U., FINK, U., Akute beidseitige Lungeninfiltration als Komplikation der Zytostatischen Therapie, Dtsch. Med. Wochenschr., 10 Oct. 1975; 100 (41): 2098-2101; OKITA, H., ITO, K., TAKETOMI, Y., FUJIMURA, K., KURAMOTO, A., Four patients with leukemia who showed especially a typical type of interstitial pneumonia, probably caused following the administration of anti-leukemic drugs (Japanese), Jpn. J. Clin. Hematol., 30 Jul. 1974; 15 (7): 764-773; HERMANSKY, F., BENESOVA, E., CHMEL, J., JIRAK, A., Pulmonary complications caused by cytostatic treatment (Czech), Vnitr. Lek., Jun. 1977; 23 (7): 695-701; DEMETER, S.L., AHAMD, M., TOMASHEKSKI, J.F., Drug-induced pulmonary disease, Cleve. Clin. Q., Fall 1979; 46 (3): 113-124; ZHU, G.Y., Acute pulmonary edema during chemotherapy of late stage tumors (Chinese), Chung Hua Chieh Ho Ho Hu Hsi Hsi Chi Ping Tsa Chih, Dec. 1980; 3 (4): 201-202.

8. Mutagene veranderingen:

MAJSKY, A., JAKOUBKOVA, J., ABRAHAMOVA, J., Chemotherapy one of the causes of transient loss of HLA antigens and lymphocyte poly-reactivity in patients with blood diseases and malignancies, J. Immunogenet., Dec. 1976; 3 (6): 429-433; ROSS, G.T., Congenital anomalies among children born of mothers receiving chemotherapy for gestational trophoblastic neoplasms, Cancer, Feb. 1976; 37 (2 Suppl.): 1043-1047; POLEKSIC, S., YEUNG, K.Y., Rapid development of keratoancanthoma and accelerated transformation into squamous cell carcinoma of the skin: a mutagenic effect of polychemotherapy in a patient with Hodgkin's disease?, Cancer, Jan. 1978; 41 (1): 12-16; SCHAISON, G., JACQUILLAT, C., AUCLERC, G., WEIL, M., Les risques foeto-embryonnaires des chiniothérapies, Bull. Cancer (Paris), 1979; 66 (2): 165-170; SAKALOVA, A., BENKO, J., IZAKOVIC, V., Antitumorous therapy and its consequences upon gravidity and foetus (Slovakian), Cesk. Gynekol., May 1979; 44 (4): 272-276; SCHADER, A.I., Teratogenic effects of antileukemia chemotherapy, Arch. Intern. Med., Mar. 1981; 141 (4): 514-515; KAEMPFER, S.H., The effects of cancer chemotherapy on reproduction: a review of the literature, Oncol. Nurs. Forum, Winter 1981; 8 (1): 11-18.

9. Kankerverwekkende bijwerkingen:

HAQUE, T., LUTCHER, C., FAGUET, G., TALLEDI, O., Chemotherapy-associated acute myelogenous leukemia and ovarian carcinoma, Am. J. Med. Sci., Sept. - Oct. 1976; 272 (2): 225-228; JOCHIMSEN, P.R., PEARLMAN, N.W., LAWTON, R.L., Pancreatic carcinoma as a sequel to therapy of lymphoma, J. Surg. Oncol., 1976; 8 (6): 461-464; SEIDENFELD, A.M., SMYTHE, H.A., OGRYZLO, M.A., UROWITZ, M.B., DOTTEN, D.A., Acute leukemia in rheumatoid arthritis treated with cytotoxic agents, J. Rheumatol., Sept. 1976; 3 (3): 295-304; ROBERTS, M.M., Acute leukemia after immunosuppressive therapy, Lancet, 9 Oct. 1976; 2 (7989): 768-770; KUIS, W., DE KRAKER, J., KUIJTEN, R.H., DONCKERWOLCKE, R.A., VOUTE, P.A., Acute lymphoblastic leukemia after treatment of nephrotic syndrome with immunosuppressive drugs, Helv. Paediatr. Acta, Jun. 1976; 31 (1): 91-95; NAESS, K., Cancer of the pancreas chemically induced. Can drugs play a role? (Norwegian), Tidsskr. Nor. Laegeforen, 10 Jun. 1976; 96(16): 949; STECHMILLER, B., WIERNIK, P.H., SHIN, M., SATTERFIELD, J., Metastatic teratocarcinoma following chemotherapy. Maturation to a mass pathologically indistinguishable from a mediastinal enteric cyst, Chest, May 1976; 69 (5): 697-700; JAFFE, N., Late side effects of treatment: skeletal, genetic, central nervous system and oncogenic, Pediatr. Clin. N. Am., Feb. 1976; 23 (1): 233-244; MEADOWS, A.T., D'ANGIO, G.J., EVANS, A.E., HARRIS, C.C., MILLER, R.W., MIKE, V., Oncogenesis and other late effects of cancer treatment in children, Radiology, Jan. 1975; 114 (1): 175-180; SCHWARZ, J.H., CANELLOS, G.P., YOUNG, R.C., DEVITA, V.T. Jr., Meningeal leukemia in the blastic phase of chronic granulocytic leukemia, Am. J. Med., Dec. 1975, 59 (6): 819-829; TERRACINI, B., Il ruolo di alcuni farmaci nell'ezioologia dei tumori delle vie urinarie, Cancro, 1973; 26 (3): 185-188; LI, F.P., CASSADY, J.R., JAFFE, N., Risk of second tumors in survivors of childhood cancer, Cancer, Apr. 1975: 35 (4): 1230-1235; CARTER, S.K., Second tumors complicating cancer therapy, Haematol. Bluttransfus., 1978; 22: 41-44; BOIVIN, P., Les leucémies induites par la radiothérapie ou par la chimiothérapie peuvent-elles êtres prévues? Nouv. Presse Méd., 9 Sept. 1979; 7 (29): 2533-2534; LEGLER, F., Karzinogenese durch Schadstoffe aus der Umwelt, Pharmaka und Ernährungsgewohnheiten, Oeff. Gesundheitswes., Oct. 1978; 40 (10): 653-662; SCHULER, D., Iatrogenic carcinogenesis (Hungarian), Orv. Hetil., 10 Sept. 1978; 119 (37): 2239-2243; ROSNER, F., Is chemotherapy carcinogenic?, Cancer, Jan. Feb. 1978; 28 (1): 57-59; PENN, I., Malignancies associated with immunosuppressive or cytotoxic therapy, Surgery, May 1978; 83 (5): 492-502; NIEWEG, H.O., Iatrogene leukemie, Nederl. Tijdschr. Geneesk., 25 Mar. 1978; 122 (12): 398-401; MULDER, N.H., HOUWEN, B., Behandelen en vooruitzien. Acute leukemie na behandeling van een andere kwaadaardige ziekte, Nederl. Tijdschr. Geneesk., 25 Mar. 1978; 122 (12): 385-399; ERSKINE, J.G., WANG, I., HUTTON, M.M., Chronic granulocytic leukemia developing upon a follicular lymphoma, Br. Med. J., 19 Nov. 1977; 2 (6098): 1329; CADMAN, E.C., CAPIZZI, R.L., BERTINO, J.R., Acute non-lymphocytic leukemia: a delayed complication of Hodgkin's disease therapy: analysis of 109 cases, Cancer, Sept. 1977; 40 (3): 1280-1296; CHABNER, B.A., Second neoplasm a complication of cancer chemotherapy, N. Engl. J. Med., 28 Jul. 1977, 297 (4): 213-215; KURTIDES, E.S., Breast cancer, chemotherapy and second malignant neoplasms, J.A.M.A., 4 Jul. 1977; 238 (1): 28-29; WOLF, M.M., COOPER, I.A., DING, J.C., Hodgkin's disease terminating in acute leukemia: a report of seven cases, Austr. N. Z. J. Med., Aug. 1979; 9 (4): 398-402; KAHN, M.F., ARLET, J., BLOCH-MICHEL, H., CAROIT, M., CHAOUAT, Y., RENIER, J.C., Leucémies aigues aprës traitement par agents cytotoxiques en rhumatologie. 19 observations chez 2006 patients, Nouv. Presse Méd., 14 Apr. 1979; 8 (17): 1393-1397; PENN, I., Leukemias and lymphomas associated with the use of cytotoxic and immunosuppressive drugs, Cancer Res., 1979; 69: 7-13; JOUET, J.P.,HUART, J.J., BAUTERS, F., GOUDEMAND, M., Leucémies aigues complicant la maladie de Hodgkin. Cinq nouvelles observations, Nouv. Presse Méd., 17 Feb. 1979; 8 (8): 613-614; DANO, K., FORCHHAMMER, J., Carcinogenesis and drugs (Danish), Ugeskr. Laeger., Aug. 1981; 143 (35): 2246-2247; FARBER, E., Chemical carcinogenesis, N. Engl. J. Med., 3 Dec. 1981; 305 (23): 1379-1389; STEWART, A.L., WILKINSON, P.M., Rapid onset of acute myeloid leukemia following radiotherapy and chemotherapy for metastatic seminoma of the testis, J. Cancer Res. Clin. Oncol., 1981; 100 (1): 109-111; HOOVER, R., FRAUMENI, J.F., Jr., Drug-induced cancer, Cancer, 1 Mar. 1981; 47 (5 Suppl.): 1071-1080; BLANC, A.P., GASTAUT, J.A., SEBAHOUN, G., DALIVOUST, P., MURISASCO, A., CARCASSONNE, Y., Naissance d'une leucémie aigue au décours d'un traitement immunosupprésseur par le chlorambucil. Une observation, Nouv. Presse Méd., May 1981; 10 (21): 1717-1719; CORDIER, J.F., TOURAINE, R., Cancers épidermoides du poumon chez un patient traité pour cancer aplasique à petites cellules. La chimiothérapie favorise-t-elle le développement de cancers d'un autre type histologique?, Nouv. Presse Méd., 9 May 1981; 10 (21): 1713-1716; ASBORNSEN, G., GODAL, H.C., MYHRE, K., Acute myelogenous leukemia after cytostatic therapy in breast cancer (Norwegian), Tidsskr. Nor. Laegeforen, Feb. 1981; 101 (6): 387-388; PENN, I. Immunosuppression and skin cancer, Clin. Plast. Surg., Jul. 1980, 7 (3): 361-368; CHAN, K.W., MILLER, D.R., TAN, C.T., Osteosarcoma and acute myeloblastic leukemia after therapy for childhood Hodgkin's disease - a case report, Med. Pediatr. Oncol., 1980; 8 (2): 143-149; MAHOMED, Y., MANDEL, M.A., CRAMER, S.F., MICHEL, B., Squamous cell carcinoma arising in pemphigus vulgaris during immunosuppressive therapy, Cancer, 15 Sept. 1980; 46 (6): 1374-1377; DOHY, H., GENOT, J.Y., IMBERT, M., D'AGAY, M.F., SULTAN, C., Myelodysplasia and leukemia related to chemotherapy and/or radiotherapy: a haematological study of 13 cases. Value of macrocytosis as an early sign of bone marrow injury, Clin. Lab. Haematol., 1980, 2 (2): 111-119.

10. Aantasting van het centraal zenuwstelsel:

SHERKOW, L.H., Chemotherapeutic neurotoxicity on brain scintigraphy, Clin. Nucl. Med., Oct. 1979; 4 (10): 439-440.

11. Cardiotoxiciteit:

KAYE, S.B., IKRAM, H., Acute cardiac pain and electrocardiographic changes following cytotoxic treatment for metastatic carcinoma, Clin. Oncol., Sept. 1976; 2 (3): 215-218; WEINSTEIN, P., GREENWALD, E.S., GROSSMAN, J., Unusual cardiac reaction to chemotherapy following mediastinal irradiation in a patient with Hodgkin's disease, Am. J. Med., Jan. 1976; 60 (1): 152-156; APPELBAUM, F., STRAUCHEN, J.A., GRAW, R.G. Jr., SAVAGE, D.D., KENT, K.M., FERRANS, V.J., HERZIG, G.P., Acute lethal carditis caused by high-dose combination chemotherapy. A unique clinical and pathological entity, Lancet, 10 Jan. 1976; 1 (7950): 58-62; GHIONE, M., Effetti tossici dei farmaci antitumorali sul sistema cardiovascolare, Recent Prog. Med. (Roma), Oct. 1977; 63 (4): 382-410; SZABO, G., KOVACS, A., Intra-arterial chemotherapy of head and neck tumours, Acta Chir. Acad. Sci. Hung., 1979; 20 (1): 49-55; GARIMOLDI, M., PIAZZA, E., BERTELLO, C., RUGGERI, P.R., LIBRETTI, A., Effetto della chemioterapia antiblastica su alcuni parametri cardiologice, Boll. Soc. Ital. Cardiol., 1978; 23 (10): 1785-1790.
 

12. Varia:
 

Hansen SW; Helweg-Larsen S; Trojaborg W   , Long-term neurotoxicity in patients treated with cisplatin, vinblastine, and  bleomycin for metastatic germ cell cancer, J Clin Oncol  (UNITED STATES)  Oct 1989  7 (10) p1457-61;Eifel PJ; McClure S , Severe chemotherapy-induced recall of radiation mucositis in a patient with  non-Hodgkin's lymphoma of Waldeyer's ring [letter], Int J Radiat Oncol Biol Phys  Oct 1989  17 (4) p907-8;  Tsatsoulis A; Shalet SM; Robertson WR; Morris ID; Burger HG; De Kretser DM , Plasma inhibin levels in men with chemotherapy-induced severe damage to the  seminiferous epithelium., Clin Endocrinol (Oxf)  (ENGLAND)  Dec 1988  29 (6) p659-65; Ocular complications after intracarotid BCNU for intracranial tumors, Acta Ophthalmol (Copenh)  Feb 1989  67 (1) p83-6; Gerasimova MM; Bogoslovskaia IA; Karcharova SV; Litovskaia AV,  Professional diseases caused by the action of antibiotics, Vrach Delo  (USSR)  May 1989   (5) p109-12; Cartei G; Ceschia T; Marsilio P; Clocchiatti L; Fasola G; Morandini G;  Galletti D; Sibau A,  Effectiveness and toxicity of "BELD" polychemotherapy in advanced malignant  melanoma, Tumori  (ITALY)  Jun 30 1989  75 (3) p229-32; Mansi ML , Clear cell renal carcinoma in a pregnant DES-exposed patient, J Am Osteopath Assoc  (UNITED STATES)  Jul 1989 89 (7) p929-32;  Williams F  , Diethylstilboestrol exposure and testicular cancer [letter], Int J Epidemiol  (ENGLAND)  Jun 1989  18 (2) p462-3  ISSN: 0300-5771   Language: ENGLISH; Bressollette L; Swirsky H; Kernaleguen D; Carlhant D; Fauquert P; Le Bot MA;  Baccino E; Riche C,  Hepatitis during treatment with tamoxifen. Effects on the kinetics of  epirubicin (letter), Therapie  (FRANCE)  Mar-Apr 1989  44 (2) p151-2 ; Meneghello A; Presacco D; Di Maggio C   , Aseptic osteonecrosis of the femoral head in cancer patients with  neuropathies caused by vincristine and vinblastine]   Complesso Clinico Ospedaliero, Padova.   Radiol Med (Torino)  (ITALY)  Jun 1989  77 (6) p626-30;   Grasela TH Jr; Walawander CA; Welage LS; Wing PE; Scarafoni DJ; Caldwell JW;  Noguchi JK; Schentag JJ , Prospective surveillance of antibiotic-associated coagulopathy in 970  patients, Pharmacotherapy  1989  9 (3) p258-64; Rubin B; Palestine AG   ,  Complications of corticosteroid and immunosuppressive drugs, Int Ophthalmol Clin  (UNITED STATES)  Fall 1989  29 (3) p159-71 ;   Peiffert D; Bey P; Lederlin P; Conroy T; Witz F , Immediate hematological toxicity during combination chemotherapy-radiotherapy of Hodgkin's disease, Bull Cancer (Paris)  1989  76 (4) p373-82; Szende B; Schally AV; Srkalovic G; Comaru-Schally AM; Wittliff JL , Adverse effect of tamoxifen with LHRH agonist on oestrogen-receptor-negative  mammary carcinoma [letter] , Lancet  (ENGLAND)  Jul 22 1989  2 (8656) p222-3; Matsuura T; Nakabayashi H; Yanagisawa T; Yamazaki K; Watanabe R; Kameda H;  Sakata A  , Primary malignant lymphoma of the brain following immunosuppressive therapy  of systemic lupus erythematosus, Nippon Naika Gakkai Zasshi  (JAPAN)  May 1987  76 (5) p730-5 ;  Metzler M , Metabolism of some anabolic agents: toxicological and analytical aspects, J Chromatogr  (NETHERLANDS)  Apr 7 1989  489 (1) p11-21;  Hirvonen HE; Salmi TT; Heinonen E; Antila KJ; Valimaki IA , Vincristine treatment of acute lymphoblastic leukemia induces transient  autonomic cardioneuropathy, Cancer  Aug 15 1989  64 (4) p801-5; Wilkinson H , Dangers from methylprednisolone acetate therapy by intraspinal injection  [letter], Arch Neurol  (UNITED STATES)  Jul 1989  46 (7) p721-2; Hillbertz-Nilsson K; Forsberg JG , Genotoxic effects of estrogens in epithelial cells from the neonatal mouse  uterine cervix: modifications by metabolic modifiers, Teratogenesis Carcinog Mutagen  (UNITED STATES)  1989  9 (2) p97-110; Gendron Y; Bronstein JA; Gras C; Boz P,  Neuromuscular toxicity of colchicine. A case (letter)], Presse Med  Jun 24 1989  18 (25) p1256;   Hansen SW; Olsen N  , Raynaud's phenomenon in patients treated with cisplatin, vinblastine, and  bleomycin for germ cell cancer: measurement of vasoconstrictor response to  cold, J Clin Oncol  (UNITED STATES)  Jul 1989  7 (7) p940-2;   Boudouris O; Ferrand S; Guillet JL; Madelenat P , Paradoxical effects of tamoxifen on the woman's uterus, J Gynecol Obstet Biol Reprod (Paris)  (FRANCE)  1989  18 (3) p372-8;  Fillastre JP  ,  Drug nephrotoxicity: mechanisms of action]   Nephrotoxicite medicamenteuse: mecanismes d'action, Ann Biol Clin (Paris)  1989  47 (2) p91-7;  Wortsman J; Hamidinia A; Winters SJ   , Hypogonadism following long-term treatment with diethylstilbestrol, Am J Med Sci  (UNITED STATES)  Jun 1989  297 (6) p365-8; Mironova IN; Batov SV; Aldylbaev TA,  Mental disorders during chemotherapy of malignant testicular neoplasms, Zh Nevropatol Psikhiatr  (USSR)  1989  89 (2) p87-90; Wingard DL; Turiel J , Long-term effects of exposure to diethylstilbestrol, West J Med  (UNITED STATES)  Nov 1988  149 (5) p551-4; N.N., Ophthalmologic complications of low-dose tamoxifen in the treatment of  breast carcinoma (letter), Ned Tijdschr Geneeskd  (NETHERLANDS)  Apr 29 1989  133 (17) p903-4 ;  Wiest PM; Flanigan T; Salata RA; Shlaes DM; Katzman M; Lederman MM  , Serious infectious complications of corticosteroid therapy for COPD, Chest  (UNITED STATES)  Jun 1989  95 (6) p1180-4 ; Vyborov AM; Romanenko GF  , Kaposi's sarcoma in a female patient taking corticosteroids for a long time, Vestn Dermatol Venerol  (USSR)  1989   (1) p48-9 ; Fujii H; Yashige H; Maekawa T; Horiike S  , Acute myeloid leukemia six years after chemotherapy of Hodgkin's disease] , Rinsho Ketsueki  (JAPAN)  Dec 1988 29 (12) p2369-74; Beyer BK; Greenaway JC; Fantel AG; Juchau MR, Embryotoxicity induced by diethylstilbestrol in vitro, J Biochem Toxicol  Summer 1987  2 p77-92 ;  Love RR  , Tamoxifen therapy in primary breast cancer: biology, efficacy, and side  effects, J Clin Oncol  (UNITED STATES)  Jun 1989  7 (6) p803-15 ; von Muhlendahl KE; Bramswig J; Traupe H; Happle R,  Acne fulminans following high-dose testosterone treatment in tall boys, Dtsch Med Wochenschr  (GERMANY, WEST)  May 5 1989  114 (18) p712-4 ;  Lagler U; Gattiker HH , Acute dyspnea following intravenous administration of vinblastine/mitomycin  C, Schweiz Med Wochenschr  (SWITZERLAND)  Mar 4 1989  119 (9) p290-2 ; de Jong-Busnac M , Ophthalmologic complications of low-dosage tamoxifen in the treatment of  breast carcinoma, Ned Tijdschr Geneeskd  (NETHERLANDS)  Mar 11 1989  133 (10) p514-6; Peterson GM; McGinty JF   ,  Direct neurotoxic effects of colchicine on cholinergic neurons in medial  septum and striatum, Neurosci Lett  Nov 22 1988  94 (1-2) p46-51; Luciani I , Fatal i.v. colchicine injection in a 60-year-old woman, JEN  Mar-Apr 1989  15 (2( Pt 1)) p80-2; Zeymer U; Neuhaus KL , Infarct-typical changes in the electrocardiogram following chemotherapy with  vinblastine, Dtsch Med Wochenschr  (GERMANY, WEST)  Apr 14 1989  114 (15) p589-92 ;  Lamartiniere CA; Pardo GA , Altered activation/detoxication enzymology following neonatal  diethylstilbestrol treatment., J Biochem Toxicol  Summer 1988  3 p87-103;  Saxena AK; Nigam PK,  Panniculitis following steroid therapy, Cutis  Oct 1988  42 (4) p341-2; Ochs J; Mulhern RK , Late effects of antileukemic treatment, Pediatr Clin North Am  Aug 1988  35 (4) p815-33 ;   LeBaron S; Zeltzer LK; LeBaron C; Scott SE; Zeltzer PM, Chemotherapy side effects in pediatric oncology patients: drugs, age, and sex as risk factors, Med Pediatr Oncol  1988  16 (4) p263-8  ;  Satou M; Koshikawa S , Drug-induced glomerulonephritis, Nippon Rinsho  (JAPAN)  Jun 1988  46 (6) p1413-8 ; Gonadal activity and chemotherapy-induced gonadal damage [letter], JAMA  (UNITED STATES)  Oct 14 1988  260 (14) p2064-6;   Gradishar WJ; Schilsky RL , Effects of cancer treatment on the reproductive system, CRC Crit Rev Oncol Hematol  (UNITED STATES)  1988  8 (2) p153-71;  Brok KE; Elberg JJ , Teratogenic effect of thiotepa despite observation of safety regulations, Ugeskr Laeger  (DENMARK)  Aug 1 1988  150 (31) p1898-9  ;  Brinch L; Evensen SA; Stavem P; Svare A,  Neurological problems in leukemia, Tidsskr Nor Laegeforen  (NORWAY)  Aug 10 1988  108 (22) p1587-9;  Ries F,  Nephrotoxicity of chemotherapy, Eur J Cancer Clin Oncol  (ENGLAND)  Jun 1988  24 (6) p951-3 ;  Drings P , Late cardiorespiratory sequelae following chemo- and radiotherapy, Med Klin  (GERMANY, WEST)  May 27 1988  83 (12) p408-16; Smith MA; Shah NR; Lobel JS; Cera PJ; Gary GW; Anderson LJ,  Severe anemia caused by human parvovirus in a leukemia patient on maintenance chemotherapy, Clin Pediatr (Phila)  Aug 1988  27 (8) p383-6;   Kusumoto M; Nagata M; Seguchi U , Nursing of a leukemic patient with severe nausea and vomiting caused by chemotherapy, Kango Gijutsu  (JAPAN)  Jun 1988  34 (8) p926-30 ;   Bookman MA; Longo DL; Young RC , Late complications of curative treatment in Hodgkin's disease [clinical conference, JAMA  (UNITED STATES)  Aug 5 1988  260 (5) p680-3;   Scrobohaci ML; Drouet L; Baudin B , Hemostasis tests as markers of hepatic and endothelial toxicity in chemotherapy, Nouv Rev Fr Hematol  (GERMANY, WEST)  1988  30 (1-2) p109-14; Kaldor JM; Day NE; Hemminki K,  Quantifying the carcinogenicity of antineoplastic drugs, Eur J Cancer Clin Oncol  Apr 1988  24 (4) p703-11;  Frick SB; Guzzi DelPo E; Keith JA; Davis MS, Chemotherapy-associated nausea and vomiting in pediatric oncology patients, Cancer Nurs  Apr 1988  11 (2) p118-24  ;   Madsen ES; Larsen H , Excretion of mutagens in sweat from humans treated with anti-neoplastic drugs, Cancer Lett  (IRELAND)  Jun 15 1988  40 (2) p199-202 ; Colls BM , Cytotoxic chemotherapy: a potential hazard to patients and hospital personnel?,  N Z Med J  Mar 11 1987  100 (819) p149-50;  Shaw PJ; Nightingale WE; Bergin ME; Stevens MM,  Use of silver sulphadiazine cream for burns caused by cytotoxic-drug extravasation [letter], Med J Aust  (AUSTRALIA)  Jun 20 1988  148 (12) p657;  Inamatsu T, Colonic diseases due to various therapeutic agents, Nippon Rinsho  (JAPAN)  Feb 1988  46 (2) p451-6 ;   Kamata H; Murakami A; Miyagawa N; Yasui H; Nagano H; Abe S; Ueda K; Kisida S , A case of leukoencephalopathy caused by HCFU, Gan No Rinsho  May 1988  34 (6) p783-6 ; Tsai LT; Chang TT; Hwang KP; Chen TS,  Clinical study of interstitial pneumonia in acute lymphoblastic leukemia children under anti-cancer therapy, Kao Hsiung I Hsueh Ko Hsueh Tsa Chih  Dec 1985  1 (12) p754-60;  Krasowska I; Urban M , Non-hematological side effects of cytostatic drugs used in children,  Pediatr Pol  (POLAND)  Nov-Dec 1987  62 (11-12) p787-92 ;  Kardos G; Gacs G; Solyom J; Revesz T; Kajtar P; Koos R; Schuler R , Changes in gonadal function after treatment of malignant diseases in children, Orv Hetil  Mar 27 1988  129 (13) p657-8, 661-2 ;  Andrykowski MA , Defining anticipatory nausea and vomiting: differences among cancer chemotherapy patients who report pretreatment nausea, J Behav Med  (UNITED STATES)  Feb 1988  11 (1) p59-69;   Umbach GE , Carcinoma of the cervix: chemotherapy, toxicity, and survival [letter], J Clin Oncol  (UNITED STATES)  May 1988  6 (5) p926-7 ;   Propert KJ; Anderson JR , Assessing the effect of toxicity on prognosis: methods of analysis and interpretation, J Clin Oncol  (UNITED STATES)  May 1988  6 (5) p868-70; Nasu H; Inoue Y; Nakamura J; Iizuka M; Arakawa H; Masamune O , A case of gastric cancer associated with hyperkalemia during the effective chemotherapy, Nippon Gan Chiryo Gakkai Shi  (JAPAN)  Dec 20 1987  22 (10) p2347-51;  van der Does-van den Berg A; Hahlen K; de Vaan GA; Veerman AJ,  Late sequelae of the treatment of children with acute lymphatic leukemia, Ned Tijdschr Geneeskd  Mar 26 1988  132 (13) p568-71; Meadows AT , Risk factors for second malignant neoplasms: report from the Late Effects Study Group, Bull Cancer (Paris)  1988 75 (1) p125-30; Hantel A; Rowinsky EK; Donehower RC, Nifedipine and oncologic Raynaud phenomenon [letter], Ann Intern Med  (UNITED STATES)  May 1988  108 (5) p767;   Hoshino K; Mizushima Y; Yano S; Kitagawa M , An autopsied case of pulmonary carcinoma with perforation peritonitis due to metastatic tumor necrosis at the jejunum caused by chemotherapy, Gan No Rinsho  Apr 1988  34 (4) p491-6;  Rado J , Electrolyte disorders caused by drugs, Orv Hetil  (HUNGARY)  Jan 3 1988  129 (1) p25-31;  Henry-Amar M , Quantitative risk of second cancer in patients in first complete remission from early stages of Hodgkin's disease, NCI Monogr  (UNITED STATES)  1988   (6) p65-72;  Mulder PO; Sleijfer DT; de Vries EG; Uges DR; Mulder NH,  Renal dysfunction following high-dose carboplatin treatment, J Cancer Res Clin Oncol  (GERMANY, WEST)  1988  114 (2) p212-4;   Martinez CL; Ciavaglia SJ; Costello PB , Adverse effects of pharmacologic agents used in the treatment of rheumatic diseases, Ear Nose Throat J  (UNITED STATES)  Nov 1987  66 (11) p463-6 ;   Balducci L; Phillips DM; Gearhart JG; Little DD; Bowie C; McGehee RP , Sexual complications of cancer treatment, Am Fam Physician  (UNITED STATES)  Mar 1988  37 (3) p159-72  ; Magnenat JL; Junod AF,  Pulmonary toxicity of drugs, Ther Umsch  (SWITZERLAND)  Dec 1987  44 (12) p949-54; Ciambellotti E; Cartia GL; Coda C , Scintigraphy of the bone marrow for the evaluation of injuries caused by antiblastic agents, Radiol Med (Torino)  (ITALY)  Jan-Feb 1988  75 (1-2) p78-82 ;  Najean Y, The iatrogenic leukaemias induced by radio- and/or chemotherapy, Med Oncol Tumor Pharmacother  (ENGLAND)  1987  4 (3-4) p245-57 ;   Fraser MC; Tucker MA, Late effects of cancer therapy: chemotherapy-related malignancies, Oncol Nurs Forum  (UNITED STATES)  Jan-Feb 1988  15 (1) p67-77;  Fillastre JP; Viotte G; Morin JP; Moulin B, Nephrotoxicity of antitumoral agents, Adv Nephrol  (UNITED STATES)  1988  17 p175-218 ; Davis HP; Newlands ES; Allain T; Hegde U , Immune thrombocytopenia caused by flavone-8-acetic acid [letter], Lancet  Feb 20 1988  1 (8582) p412;  Zetterberg G; Bjorkholm M; Eklund AE; Farnebo LO , Acute abdominal symptoms in patients with granulocytopenia--a clinical dilemma, Lakartidningen  (SWEDEN)  Dec 9 1987  84 (50) p4248-9;  Ono J; Nohara T; Nakase A,  Effects of anticancer drugs on hepatic fibrosis in the rats with carbon tetrachloride-induced hepatic injury, Nippon Gan Chiryo Gakkai Shi  (JAPAN)  Jul 20 1987  22 (6) p1240-9; Talbot GH; Provencher M; Cassileth PA,  Persistent fever after recovery from granulocytopenia in acute leukemia, Arch Intern Med  Jan 1988  148 (1) p129-35;  Rubin RH , Empiric antibacterial therapy in granulocytopenia induced by cancer chemotherapy,  Ann Intern Med  (UNITED STATES)  Jan 1988  108 (1) p134-6;  Ivlev AS; Polunina TE,  Drug-induced hepatitis during the hormonal treatment of patients with prostatic tumors, Urol Nefrol (Mosk)  (USSR)  Sep-Oct 1987   (5) p65-6; Kantarjian HM; Keating MJ , Therapy-related leukemia and myelodysplastic syndrome, Semin Oncol  (UNITED STATES)  Dec 1987  14 (4) p435-43;  Tucker MA; Coleman CN; Cox RS; Varghese A; Rosenberg SA , Risk of second cancers after treatment for Hodgkin's disease, N Engl J Med  (UNITED STATES)  Jan 14 1988  318 (2) p76-81;D'ARCY, P.F., Iatrogenic didease: a hazard of multiple drug therapy, R. Soc. Health J., Dec. 1976; 96 (6): 277-283; SEVEROVA, E.I., Main results and trends in the study of side effects of drugs (Russian), Soc. Med., Apr. 1976; (4): 7-15; D'ANGIO, G.J., Cure has its tomorrows, Int. J. Radiat. Oncol. Biol. Phys., Jan. - Feb. 1976; 1 (3-4): 373-374; ALMICI, C., CORDONI, A., D'ADDA, P., INZOLI, M.R., LAZZARONI, G., ZAMBRUNI, A., Le malattie secondarie indotte dalla chemiotherapia citostatica, G. Clin. Med., Mar. - Apr. 1976; 56 (2): 131-143; KORDECKI, H., URASINKI, I., Side effects of polychemotherapy in patients with acute leukemia (Polish), Pol. Tyg. Lek., 7 Jun. 1976; 31 (23): 973-975; SCHEIN, P.S., WINOKUR, S.H., Immunosuppressive and cytotoxic chemotherapy: long-term complications, Ann. Intern. Med., Jan. 1976; 82 (1): 84-95; MIHICH E., Immunosuppression in cancer therapeutics, in MURPHY, G.P. (Ed.), Cancer and transplantation, N.Y., Grune & Strattn, 1975, p. 137-140; KLATERSKY, J., Les complications médicales de la chimiothérapie, Acta Clin. Belg., 1975; 30 (6): 538-546; GÜRTLER, R., The risk of adjuvant chemotherapy, Arch. Geschwulstforsch., 1978; 48 (7): 644-652; PETRANYI, G. Hazards of cytotoxic therapy (Hungarian), Orv. Hetil., 8 Jan. 1978; 119 (2): 63-69; GEIB, K.R., PAPAZIAN, R., Therapeutic progress and iatrogenic problems in malignant hemopathies (Rumanian), Rev. Med. Intern., Jul. - Aug. 1977; 29 (4): 343-349; CREAVEN, P.J., MIHICH, E., The clinical toxicity of anticancer drugs and its prediction, Semin. Oncol., Jun. 1977; 4 (2): 147-163; GUTJAHR, P., JUNG, H., Spätfolgen der Tumorbehandlung im Kindesalter, Laryngol. Rhinol. Otol. (Stuttgart), Jun. 1977; 147-163; SCHÖNFELDER, M., Komplikationen nach Chemotherapie solider maligner menschlicher Tumoren und deren Therapie, Zentralbl. Chir., 1979; 104 (17): 1103-1110; DEMIN, A.A., SMIRNOV, V.V., Chemotherapy of lymphogranulomatosis (Russian), Sov. Med., Aug. 1979; (8): 86-90; SPIEGEL, R.J., MAGRATH, I.T., Tumor lysis pancreatitis, Med. Pediatr. Oncol., 1979; 7 (2): 169-172; METTLER, F.A. Jr., Manifestation of drug toxicity, Curr. Probl. Diagn. Radiol., Jul. - Aug. 1979; 8 (4): 1-55; TULLY, J.L., LEW, M.A., CONNOR, M., D'ORSI, C.J., Clostridial sepsis following hepatic arterial infusion chemotherapy, Am. J. Med., Oct. 1979; 67 (4): 707-710; THOMSON, L., Cancer chemotherapy: a guide for nurses. Side-effects of chemotherapy, Nurs. Times, 19 Jul. 1979; 75 (29): Suppl. 5-8; HARRINGTON, W.J., Iatrogenic disorders from cancer treatment, Adv. Intern. Med., 1979; 24: 141-155; NINANE, J., Serious infections during continuing treatment of acute lymphoblastic leukemia, Arch. Dis. Child., Nov. 1981; 56 (11): 841-844; DODD, M.J., DODD, D.W., Chemotherapy: helping patients to know the drugs they are receiving and their possible side effects, Cancer Nurs., Aug. 1981; 4 (4): 311-318; GLASS, A., WIESAND, H.S., FISCHER, B., REDMOND, C., LERNER, H., WOLTER, J., SHIBATA, H., PLOTKIN, D., FOSTER, R., MARGOLESE, R., WOLMARK, N., Acute toxicity during adjuvant chemotherapy for breast cancer: The National Surgical Adjuvant Breast and Bowel Project (NSABP), experience from 1717 patients receiving single and multiple agents, Cancer Treat. Rep., May - Jun. 1981; 65 (5-6): 363-376; ZAJICEK, G., The risk of chemotherapy, Med. Hypotheses, Mar. 1981; 7 (3): 363-372; RHOMBERG, W., Probleme der kumulativen Toxizität von Radiotherapie und zytostatischer Chemotherapie beim Bronchialkarzinom, Onkologie, Jun. 1980; 3 (3): 97-101; LEVITT, D.Z., Cancer chemotherapy: those dreaded side effects and what to do about them, R.N., Aug. 1980; 43 (8): 51-54, 55-60; GHIONE, M., Effetti collaterali della chemioterapia antitumorale, Minerva Med., 14 Apr. 1980; 71 (15): 1095-1099; KAPADIA, S.B., KRAUSE, J.R., ELLIS, L.D., PAN, S.F., WALD, N., Induced non-lymphocytic leukemia following long-term chemotherapy: a study of 20 cases, Cancer, 15 Mar. 1980; 45 (6): 1315-1321; MARKOE, A.M., The effects of combined radiation and chemotherapy on the immune response, Prog. Exp. Tumor Res., 25: 219-228.
 
 

III.- Overzicht van de meest gebruikte chemo(toxico)therapeutica met hun specifieke bijverschijnselen.
 
 

De invoering in het (klassieke) therapeutische arsenaal van cytotoxische chemische middelen is vrij recent en is terug te voeren tot de ontdekking na W.O. II van de anti-tumorwerking van nitrogeen-mosterd {methyl-bis (chloorethylamine), (NSC, 762, CIBA, BOOTS}. Het doel dat men deze (toxico) chemotherapeutica stelde en stelt, is déze kankercellen te doden die bij niet- of slechts gedeeltelijk operabele of/en bestraalbare tumoren overblijven, of die nà heelkundige ingreep of stralentherapie zijn overgebleven of in de bloedbanen zijn terechtgekomen. Het absoluut tot nul herleiden van de kankercellen blijft het nagestreefde doel van de chemo(toxico)therapie. Een volledige remissie kan immers pas dan tot stand komen, wanneer a l l e kankercellen verwijderd of gedood zijn, aldus de schoolgeneeskundige zienswijze. Men streeft er dan ook naar, het maximum aantal kankercellen te vernietigen, ook ten koste van het onvermijdelijk doden van een aantal gezonde cellen. De (totnogtoe) bekende chemo(toxico)therapeutische middelen zijn immers niet selectief en vernietigen zowel gezonde als woekercellen. Ze zijn dus cytotoxisch (celtoxisch) dan tumortoxisch. In de loop van het werk zal ook bestreden worden dat ook bij fysische en chemishe vernietiging van a l l e kankercellen (de zgn. regeneratio ad integrum), de kanker(ziekte) zou zijn uitgeroeid. Trouwens bestrijden thans meer en meer klassieke kankervorsers eveneens het geloof in de doeltreffendheid van het vernietigen van de kankercellen, als optimaal curatief middel tegen kanker (12).

Bij het opstellen van dit overzicht is onze zorg hoofdzakelijk gericht geweest om aan de lezer een zo duidelijk mogelijk beeld te geven van wat het door het medische establishment wordt verzwegen. Hiervoor hebben wij in 1980, in 1985 en in 1990 de medische vaklitteratuur op wereldvlak onderzocht en weergegeven met het enige doel om aan de lezer  exemplatief   een oneindig  niet-exhaustief    beeld op te hangen van wat in de vakkringen over chemico(toxico)therapeutica wordt geschreven. De inhoud der artikels is voor de lezer niet eens van belang, nu in de overgrote meerderheid der gevallen de titels ervan meer dan welsprekend zijn. De opsomming is ver van volledig en bestrijkt meestal korte periodes. Het aantal medische artikels over dit onderwerp  is oneindig veelvuldiger en de bloemlezing die u heden wordt aangeboden is maar een infinitesmaal breukdeel van deze litteratuur over de schadelijke neveneffecten van deze 'genees'middelen.

Het volstaat zelfs enkel oog te hebben voor de kankerverwekkende effecten van deze middelen -die in deze litteratuur onomwonden tienduizendmalig werden beschreven- om de grootste voorzichtigheid, zeg maar argwaan, aan de dag te leggen tegenover dit moordend  therapeutisch arsenaal én tegen de artsen die er zich de schijnheilige  pleitbezorgers van maken. "Er is één kwaal waarvan de artsen ons ten slotte altijd genezen: onze goedgelovigheid ten opzichte van hen" (J. Petit-Senn).
 

Synopsis.
 
 

1. Polyfunctionele alkykerende stoffen.

 1.1. De nitrogeen-mosterdderivaten

  1.1.1. CHLORMETHINE
  1.1.2. CHLORAMBUCIL
  1.1.3. MELPHALAN
  1.1.4. CYCLOPHOSPHAMIDE
  1.1.5. PREDNIMUSTINE

 1.2. Methaansulfonaten:

  1.2.1. BUSULFAN
  1.2.2. TREOSULFAN

 1.3. Ethyleniminegroep

  1.3.1. TRIETHYLEENMELAMINE
  1.3.2. TRIETHYLENE(THIO)-            PHOSPHORAMIDE

 1.4. MITOTANE (orthopara-DDD)

 1.5. PROCARBAZINE

 1.6. DACARBAZINE

 1.7. CIS-PLATINUM

 1.8. MANNOMUSTINE

 1.9. HEXAMETHYLMELAMINE

 1.10 TRETAMINE

 1.11. TROFOSFAMIDE

 1.12. IFOSFAMIDE

 1.13. MITOCLOMINE

Synopsis. (Vervolg)

2. Antibiotica.

 2.1. CACTINOMYCINE

 2.2. DACTINOMYCINE

 2.3. DAUNOMYCINE or DAUNORUBICINE

 2.4. DOXORUBICINE

 2.5. ADRIAMYCINE

 2.6. MITTHRAMYCINE

 2.7. MITOMYCINE D

 2.8. QUINACRINE

 2.9. PUROMYCINE

 2.10. BLEOMYCINE

 2.11. STREPTONIGRIN (METHYLESTER)

 2.12. RUFOCROMOMYCINE

 2.13. STREPTOMYCINE

 2.14. PROFINOMYCINE

 2.15. EPIRUBICINE

 2.16. MITOXANTRON

 2.17. PLICAMYCINE

 2.18. STREPTOZOCINE

 2.19. ZORUBICINE

 2.20. ZINOSTATIN

 2.21. ACLARUBICIN
 

3. Antimetabolica.

 3.1. Foliumzuurantagonisten:

  METHOTREXATE
 

 3.2. Purineantagonisten

  3.2.1. 6-MERCAPTOPURINE

  3.2.2. 6-THIOGUANINE

   3.2.3.1. VIDARABINE (ARA A)

   3.2.3.2. CYTARABINE (ARA C)

   3.2.3.3. AZACITIDINE

  3.2.4.  DIC

  3.2.5. THIOINOSIDE

  3.2.6. AZATHIOPRINE

 3.3. Pyrimide- en nucleïnezuur-antagonisten

   3.3.1.1. FLUOROURACIL

   3.3.1.2. TEGAFUR

   3.3.1.3. FLOXURIDINE

  3.3.2. 6-AZAURACIL

  3.3.3. 6-AZAURIDINE

  3.3.4. 3-DEAZAURIDINE

  3.3.5. 5-AZACYTIDINE
 

 3.4. Glutaminantagonisten

  3.4.1. AZASERINE

  3.4.2. D.O.N.

 3.5. CYTEMBENA
 

4.Plantenalkaloïden

 4.1. VINCRISTINE

 4.2. VINBLASTINE

 4.3. VINDESINE

 4.4. VINGLYCINATE

 4.5. VINLEUROSINE

 4.6. VINROSIDINE

 4.7. VINZOLIDINE

 4.8. Epipodophylotoxines

  4.8.1. TENIPOSIDE (VM 26)

  4.8.2. VP 16 213 (EPE) (ETOPOSIDE)

  4.8.3. PODOPHYLIN-DERIVATIVE

 4.9. COLCHICINE

5. Cytotoxische substanties met gevariëerde structuur    en werking.

 5.1. L-ASPARAGINASE (COLASPASE).

 5.2. HYDROXYUREA

 5.3. MITOGUAZONE

 5.4. RAZOXANE

 5.5. Nitrosolpreparaten.

  5.5.1. CARMUSTINE (B.C.N.U.)

  5.5.2. LOMUSTINE  (C.C.N.U.)

  5.5.3. METHYL C.C.N.U. (SEMUSTINE)

  5.5.4. STREPTOZOCINE

  5.5.5. NIMUSTINE

  5.5.6. MUSTINE

  5.5.7. URAMUSTINE

 5.6. PIPOBROMAAN

 5.7. PIPOSULFAAN

 5.8. DIBROMOMANNITOL

 5.9. ESTRAMUSTINE

 5.10. ETOGLUCID
 

6. Allerlei

 6.1. MITOBRONITOL

 6.2. MITOCLOMINE

 6.3. MITOCROMINE

 6.4. MITOGILLINE

 6.5. MITOLACTOL

 6.6. MITOMALCINE

 6.7. MITOPODOZINE

 6.8. QUINACRINE

 6.9. 6-AMINOCHRYSEEN

 6.10. ALTRETAMINE

 6.11. AMSACRINE
 

7. Hormonen and anti-hormonen.

 7.1. PREDNISONE

 7.2. PREDNISOLONE

 7.3. METHYLPREDNISOLONE

 7.4. TRIAMCINOLONE

 7.5. DEXAMETHASONE

 7.6. BETAMETHASONE

 7.7. PARAMETHASONE

 7.8. TESTOSTERONEPROPRIONAAT

 7.9. TESTOSTERONEOENANTHAAT

 7.10. FLUOXYMESTERONE

 7.11. DROSTANALONEPROPRIONAAT

 7.12. DELTA-1-TESTOLOLACTONE

 7.13. CALUSTERONE

 7.14. DIETHYLSTILBŒSTROL (DES)

 7.15. DIHYDRO-DIFENYL-HEXADIEEN-   DIENŒSTROL

 7.16. CHLOROTRIANISEEN

 7.17. ETHYNILŒSTRADIO

 7.18. TAMOXIFEEN

 7.19. PRO

 7.20. MEDROXYPROGESTERONE

 7.21. CHLOORMADINONE

 7.22. MEGESTROL

 7.23. NORETHINDRONE

 7.24. LIOTHYRONINE
 
 

 1. Polyfunctionele alkylerende stoffen.
 

De alkylerende stoffen zijn electrofiele substanties (of kunnen electrofiele substanties in vivo teweegbrengen) die zich binden met de electronenrijke delen van andere molecules. Daar ze meestal slecht vetoplosbaar zijn, kunnen ze slechts moeilijk doorheen de celmembraan geraken. Men vermoedt dan dat hun intracellulaire penetratie te wijten is aan één of meer transportsystemen die eigen zijn aan elk alkylerend agens (13). De alkylerende agenten kunnen bindingen aangaan met vele celonderdelen, proteinen en nucleinezuren. Men neemt evenwel aan dat hun aangrijpingspunt de DNA is en dat het juist de teweeggebrachte reacties op dit vlak zijn, die verantwoordelijk zijn voor de celvergiftiging.

In die groep onderscheiden we volgende middelen:
 

 1.1. De nitrogeen-mosterdderivaten.
 

  1.1.1. CHLOORMETHINE (HN2)
            (MECHLORETHAMINE HCL)

Chemische benaming: dichloro-2, 2N-methyldiethylamine

Merknamen: CARYOLYSINE ® (Delagrange), CLORAMIN ® (Simes), DICHLOREN ® (Ciba), DIMITAN ®, (Ankerwerk),  ERASOL ® (Ferrosan), MUSTARGEN ® Hcl (M.S.D.), ONCO-IMINE ® (Simes, Brussel), MUSTINE ® Hcl (Boots), CHLORMETHINUM® (INN*), MITOXINE®, MECHLORETHAMINE®.

_______________
*International Non-Proprietory Name
 

 Neveneffecten: (14)

1. Spijsverteringsstoornissen: misselijkheid, braken

2. Huidaandoeningen: maculopapulaire huidaandoening, huidnecrose na extravasasie.

SANCHEZ YUS, E., SURAREZ MARTIN, E., Urticaria de contacto y reaccion anafilactoide inducidas por aplicacion topica de mostaza nitrogenada, Actas Dermosifiliogr., Jan. - Feb. 1977; 68 (12): 39-44; KOPF, A.W., BART, R.S., Development of more keratoancanthomas following skin testing with nitrogen mustard in a patient with the multiple keratoacanthoma syndrome, J. Dermatol. Surg. Oncol., Jun. 1979; 5 (6): 450-451; GUILHOU, J.J., BARNEON, G., MALBOS, S., PEYRON, J.L., MICHEL, B., MEYNADIER, J., Mucinose folliculaire perforante et hypersensibilité immédiate à la méchloréthamine chez un malade atteint de mycosis fongoide, Ann. Dermatol. Venereol., Jan. - Feb. 1980; 107 (1-2): 59-62; CONSTANTINE, V.S., FUKS, Z.Y., FARBER, E.M., Mechlorethamine desensitization in therpay for mycosis fungoides. Topical desensitization to mechlorethamine (nitrogen mustard) contact hypersensitivity, Arch. Sermatol., Apr. 1975; 111 (4): 484-488; SHELLY, W.B., Focal contact sensitivity to nitrogen mustard in lesions of cutaneous T-cell lymphoma (mycosis fungoides), Acta Derm. Venereol. (Stockholm), 1981; 61 (2): 161-164.

3. Aantasting van de hematopoiese: beenmergdepressie, thromboflebitis, verhoogde bloedings- en infectietendens.

4. Aantasting van de voortplantingsorganen: steriliteit, azoospermie, amenorrhea.

5. Mutagene effecten: chromosale afwijkingen

6. Kankerverwekkende bijwerking:

KRAVITS, P.H., McDONALD, C.J., Topical nitrogen mustard induced carcinogenesis, Acta Dermatol. Venereol. (Stockholm), 1978; 58 (5): 421-425; BENNET, E.J., SCHMIDT, G.B., PATEL, K.P., GRUNDY, E.M., Muscle relaxants myasthenia and mustards?, Anestesiology, Mar. 1977; 46 (3): 220-221; CARPENTIERI, U., GUSTAVSON, L.P., LOCKHART, L.H., HAGGARD, M.E., Adverse reaction to nitrogen mustard therapy, J. Pediatr., Jun. 1976; 88 (6): 1064; HARTMANN, D.W., ROBINSON, W.A., MANGALIK, A., GLODE, L.M., TRIEBEL, F., Unanticipated side-effects from treatment with high-dose mechlorethamine in patients with malignant melanoma, Cancer Treat. Rep., Mar. - Apr. 1981; 65 (3-4): 327-328.

 7. Varia:
 

Cautions in the use of herbal remedies during pregnancy and for small children [letter], Talalaj S; Czechowicz A Med J Aust (AUSTRALIA) Jan 1 1990 152 (1) p52;  Rytomaa I; Meurman JH; Franssila S; Torkko H , Oral hygiene products may cause dental erosion,  Proc Finn Dent Soc (FINLAND) 1989 85 (3) p161-6;
 
 

  1.1.2. CHLOORAMBUCIL (CLB)
 

Chemische benaming:   P-bis- (ß-chloroethyl)-amino-fenyl) boterzuur. (NSC 3088).

Werking: beschadigt cellen in mitose door fragmentatie van nucleochromosomen.

Merknamen: AMBOCLORIN ® (Simes), CHLORAMINOPHENE ® (Techni Pharma), LEUKERAN ® (Burroughs Wellcome), LINFOLYSIN ® (I.S.M.), CHLORAMBUCILUM® (INN).

Neveneffecten:

1. Spijsverteringsstoornissen: boven 15 mg/d.

2. Beenmerg- en immunodepressie: van onherroepelijke aard.

RUDD, P., FRIES, J.F., EPSTEIN, W.V., Irreversible bone-marrow failure with chlorambucil, J. Rheumatol., Dec. 1975; 2 (4): 421-429; TULLIEZ, M., RICARD, M.F., JAN, F., SULTAN, C., Preleukemic abnormal myelpoieisis induced by chlorambucil: a case study, Scand. J. Haematol., 1974; 13 (3): 179-183; STEIGBIGEL, R.T., KIM, H., POTOLSKY, A., SCHRIER, S.L., acute myeloproliferative disorder following long-term chlorambucil therapy, Arch. Intern. Med., Oct. 1974; 134 (4): 728-731; KREL, A.A., TRIFONOV, Iu. I, BOLOTIN, E.V., KANEVSKAYA, M.Z., Cytopenic syndrome in rheumatoid arthritis patients treated with leukeran and azathioprine (Russian), Sov. Med., Sep. 1979; (9): 68-72; FERME, F., ANDRIEU, J.M., BERNARD, J., Sezary syndrome occurring ten years after monoclonal gammapathy treated for four years by chlorambucil, Leuk. Res., 1981; 5 (2): 169-171.

 3. Antasting van de  voortplantingsorganen:

CALLIS, L., NIETO, J., VILA, A., RENDE, J., Chlorambucil treatment in minimal lesion nephrotic syndrome: a reappraisal of its gonodal toxicity, J. Pediatr., Oct. 1980, 97 (4): 653-656.

4. Longaandoeningen:

COLE, S.R., MYERS, T.J., KLATSKY, A.U., Pulmonary disease with chlorambucil therapy, Cancer, Feb. 1978; 41 (2): 455-459; GODARD, P., MARTY, J.P., MICHEL, F.B., Interstitial pneumonia and chlorambucil, Chest, Oct. 1979; 76 (4): 471-473; LANE, S.D., BESA, E.C., JUSTH, G., JOSEPH, R.R., Fatal interstitial oneumonitis following high-dose intermittent chlorambucil therapy for chronic Lymphocyte leukemia, Cancer, 1 Jan. 1981; 47 (1): 32-36.

5. Mutagene effecten:

WESTIN, J., Chromosome abnormalities after chlorambucil therapy of polycythaemia vera, Scand. J. Haematol., Sep. 1976; 17 (3): 197-204; HERVET, E., BARRAT, J., DARBOIS, Y., FAGUER, C., Effets tératogênes des médicaments, Nouv. Presse Méd., 2 Nov. 1974; 3 (37): 2419.

6. Kankerverwekkende  neveneffecten:

STACHOWIAK, J., GORIN, N.C., NAJMAN, A., DUHAMEL, G., Leucémies aigues aprës traitement prolongé par le chlorambucil: étude de 2 cas, Ann. Méd. Interne (Paris), Aug. - Sep. 1976; 127 (8-9): 584-589; CAZALIS, M., ZITTOUN, R., KAHN, M.F., SEZE, S., Un risque particulier au traitement immunodépresseur prolongé: un cas de leucémie aigue myélo-monocytaire aprës traitement par le chlorambucil d'une polyarthrite rhumatoide sévëre, Rev. Rhum. Mal. Osteoartic., Jun. 1976; 43 (6): 431-435; WESTBERG, N.G., SWOLIN, B., Acute myeloid leukemia appearing in two patients after prolonged continuous chlorambucil treatment for Wegener's granulomatosis, Acta Med. Scand., 1976; 199 (5): 373-377; MENKES, C.J., LEVY, J.P., WEILL, B., DELRIEU, F., MATHIOT, C., DELBARRE, F., Leucémie aigue à mégacaryoblastes survenue aprës traitement immunodépresseur d'une polyarthrite rhumatoide, Nouv. Presse Med., 22 Nov. 1975; 4 (40): 2869-2871; LERNER, H.J., Acute myelogenous leukemia in patients receiving Chlorambucil as long-term adjuvant chemotherapy for stage II breast cancer, Cancer Treat. Res., Aug. 1978; 62 (8): 1135-1138; WITZ, F., LEDERLIN, P., AYMARD, J.P., THIBAUT, G., GUERCI, D., Leucémies aigues myéloblastiques aprës traitement par chlorambucil. Deux nouveaux cas, Nouv. Presse Med., 1-8 Jul. 1978; 7 (27): 2392; FIERE, D., FELMAN, P., VU VAN, H., COIFFIER, B., Leucémies aigies myéloides aprës administration de chlorambucil. Deux observations, Nouv. Presse Méd., 4 Mar. 1978; 7 (3): 756; MORRISON, J., YON, J.L., Acute leukemia following chlorambucil therapy of advanced ovarian and fallopian tube carcinoma, Gynecol. Oncol., Feb. 1978; 6 (1): 115-120; CAMERON, S., Chlorambucil and leukemia, N. Engl. J. Med., 5 May 1977; 296 (18): 1065; QUEISSER, W., KALB, M., Zweitkarzinome: eine Komplikation der zytostatischen Therapie?, Med. Klin., 5 Oct. 1979; 74 (40): 1422-1430; ZIMONYI, I., CZIRBESZ, Z., DOZSA, M., Acute myeloid leukemia occuring after nephrotic syndrome treated with leukeran (Hungarian), Orv. Hetil., 7 Jan. 1979; 120 (1): 37-38; DUMONT, J., THIERY, J.P., MAZABRAUD, A., NATALI, J.C., TRAPET, P., VILCOQ, J.R., Acute myeloid leukemia following non-Hodgkin's lymphoma: danger of prolonged use of chlorambucil as maintenance therapy, Nouv. Rev. Fr. Hématol., Dec. 1980; 22 (4): 391-404; BERK, P.D., GOLDBERG, J.D., SILVERSTEIN, M.N., WEINFELD, A., DONOVAN, P.B., ELLIS, J.T., LANDAW, S.A., LASZLO, J., NAJEAN, Y., PISCIOTTA, A.V., WASSERMAN, L.R., Increased incidence of acute leukemia in polycythemia vera associated with clorambucil therapy, N. Engl. J. Med., 19 Feb. 1981; 304 (8): 441-447; AYMARD, J.P., FRUSTIN, J., WITZ, F., COLOMB, J.N., LEDERLIN, P., HERBEUVAL, R., Acute leukemia after prolonged chlorambucil treatment for non-malignant disease: report of a new case and literature survey, Acta Haematol. (Basel), 1980; 63 (5): 283-285; NAJMAN, A., GORIN, N.C., DUHAMEL, G., ROGER, M., DRY, J., Myélofibrose aigue aprës traitement prolongé d'une sclerose en plaques par le chlorambucil, Nouv. Presse Méd, 21 Jun. 1980; 9 (27): 1897; LEBRANCHU, Y., DRUCKER, J., NIVET, H., ROLAND, J.C., GRENIER, B., LEJARS, O., LAMAGNERE, J.P., BURIOT, D., Acute myeoblastic leukemia in child receiving chlorambucil for juvenile rheumatoid arthritis, Lancet, 22 Mar. 1980; 1 (8169): 649.

7. Aantasting van het centrale zenuwstelsel:

SPONZILLI, E.E., SMITH, J.K., MALAMUD, N., McCULLOCH, J.R., Proggressive multifocal leukoencephalopathy: a complication of immunosuppressive treatment, Neurology (Minneap.), Jul. 1975; 25 (7): 664-668; SANDLER, R.M., GONSALKORALE, M., Chronic lymphatic leukemia, chlorambucil and sensorimotor peripheral neuropathy, Br. Med. J., 12 Nov. 1977; 2 (6097): 1265-1266; AMMENTI, A., REITTER, B., MULLER-WIEFEL, D.E., Chlorambucil neurotoxicity: report of two cases, Helv. Paediatr. Acta, Jul. 1980; 35 (3): 281-287.

8. Varia:

Kaldor JM; Day NE; Pettersson F; Clarke EA; Pedersen D; Mehnert W; Bell J;  Host H; Prior P; Karjalainen S; et al , Leukemia following chemotherapy for ovarian cancer, N Engl J Med  (UNITED STATES)  Jan 4 1990  322 (1) p1-6; Comment in:  N Engl J Med 1990 Jan 4;322(1):52-3; Thompson-Moya L; Martin T; Heuft HG; Neubauer A; Herrmann R , Allergic reaction with immune hemolytic anemia resulting from chlorambucil, Am J Hematol  (UNITED STATES)  Nov 1989  32 (3) p230-1; N.N., The Hamman-Rich syndrome following treatment of lymphoma with chlorambucil, J. LA State Med. Soc., Aug. 1975; 127 (8): 311-315; NAJMOWICZ, D., ABROWA, H., Serious infectious complications of chronic lymphatic leukemia (Polish), Wiad. Lek., 1 Oct. 1974; 27 (19): 1743-1746; NAYSMITH, A., ROBSON, R.H., Focal fits during chlorambucil therapy, Postgrad. Med. J., Nov. 1979; 55 (649): 806-807; LEWIS, E.J., Chlorambucil for childhood nephrosis: a word of caution, N. Engl. J. Med., 24 Apr. 1980, 302 (17): 963-964.
 

  1.1.3.  MELFALAN

Chemische benaming: p-bis (ß-chloroethylamino)-fenylalanine, L-4-N, N bis-2-chloroethylamino-phenylalanine,
of: L-PAM
of: L-sarcolysine (NSC 8806).

Werking: door alkylering van het nucleinezuur van chromosomen van profilerende cellen (evenals 1.1.2).

Merknamen: ALKERAN ® (Burroughs Wellcome), SARKOLYSIN ® (U.S.S.R), MELPHALANUM® (INN), ALKERANA® (Arg.).

Neveneffecten:

1. Spijsverteringsstoornissen: braken, misselijkheid

2. Aantasting van de hematopoiese: reversibele beenmergdepressie met anemie, leucopenie (hoofdzakelijk neutropenie), bloedingen.

VORONKO, E.A., FRADKIN, S.Z., Blood changes in hyperthermic perfusion with chepotherapeutic preparations (Russian), Vopr. Onkol., 1974; 20 (1): 98; SKEHAN, M.W., BERNATH, A.M., Vaculitis and Melphalan, J.A.M.A., 15 Dec. 1978; 240 (25): 2733-2734; RINGBORG, U., LEWENSOHN, R., Factors responsible for bone marrow toxicity after treatment of myeloma patients with different alkylating agents, Acta Med. Scand., 1978; 203 (4): 276-278; MORLOCK, G., BATAILLE, R., SANY, J., SERRE, H., Anémie réfractaire avec myéloblastose partielle au cours d'un myélome multiple traité par melphalan, Sem. Hop. Paris, 9-16 Apr. 1977; 53 (14-15): 853-856; PATIL, S.R., CORDER, M.P., JOCHIMSEN, P.R., DICK, F.R., Bone marrow chromosome abnormalities in breats cancer in patients following adjuvant chemotherapy, Cancer Res., Nov. 1980; 40 (11): 4076-4080.

3. Longaandoening:

VON EYBEN, F., OLSEN, T.S., Cytomegalovirus pneumonia after treatment with melphalan and prednisone? Report of a case, Acta Med. Scand., 1978; 203 (4): 333-335; SPANEDDA, R., ROMANINI, D., CINOTTI, A., Aspetti evolutivi di alcuni quadri di patologia polmonare in corson di emopatie croniche (correlazione con trattamento citostatico), Riv. Emoter. Immunoematol., 1979; 26 (1-2): 30-38; GOUCHER, G., ROWLAND, V., HAWKINS, J., Melphalan-induced pulmonary interstitial fibrosis, Chest, Jun. 1980; 77 (6): 805-806; WESTERFIELD, B.T., MICHALSKI, J.P., McCOMBS, C., LIGHT, R.W., reversible Melphalan-induced lung damage, Am. J. Med., May 1980; 68 (5): 767-771.

4. Aantasting van de  voortplantingsorganen: steriliteit.

5. Kankerverwekking:

BAECLAY, W.R., Multiple myeloma, melphalan and neoplasia, J.A.M.A., 4 Oct. 1976; 236 (14): 1612; BELL, R., SULLIVAN, J.R., FONE, D.J., HURLEY, T.H., Carcinoma of the breast. Occurence after treatment with melphalan for multiple myeloma, J.A.M.A., 4 Oct. 1976; 236 (4): 1609-1610; FISHMAN, S.A., RITZ, N.D., Erythroleukemia following melphalan therapy for multiple myeloma, N.Y. State J. Med., Nov. 1975; 75 (13): 2402-2404; VÖTGLI, W., NAGEL, A., BIANCHI, L., TRUOG, P., Akute myeloische Leukämie nach Alkeran-Therapie einer IgA-Paraproteinämie, Schweiz. Med. Wochenschr., 4 Jan. 1975; 105 (1): 27-28; KYLE, R.A., PIERRE, R.V., BAYRD, E.D., Multiple myeloma and acute leukemia associated with alkylating agents, Arch. Intern. Med., Jan. 1975; 135 (1): 185-192; TAETLE, R., DICKMAN, P.S., FELDMAN, P.S., Pulmonary histopathologic changes associated with melphalan therapy, Cancer, Sep. 1978; 42 (3): 1239-1245; DE BOCK, R.F., PEETERMANS, M.E., Erythroleukemia and sarcolysine, Acta Clin. Belg., 1978; 33 (1): 23-29; EINHORN, N., Acute Leukemia after chemotherapy (melphalan), Cancer, Feb. 1978; 41 (2): 444-447; MAYANS, J., REDON, J., BADIA, L., HERRANZ, C., CALABUIG, J.R., SANZ, M.A., SOLER, A., CABALLERO, M., MARTY, M.L., Mieloma multiple con transformacion a leucemia aguda, Sangre (Barcelona), 1977; 22 (6): 1026-1029; BLYTHE, J.C., Acute leukamia after melphalan treatment for ovarian carcinoma, J. Med. Assoc. State Ala., Nov. 1977; 47 (5): 42-43, 57; DE BOCK, PEETERMANS, M.E., Leukemia after prolonged use of melphalan for non-malignant disease, Lancet, 4 Jun. 1977; 1 (8023): 1208-1209; CLEMENT, F., Les hémopathies malignes induites. Six nouvelles observations dont l'une avec survie de 45 mois, Schwein. Med. Wochenschr., 14 Apr. 1979; 109 (15): 544-551; SHETTY, M.R., FREEL, R., Therapy-linked leukemia: a case report, Gynecol. Oncol., Apr. 1979; 7 (2): 264-266.

6. Varia:

Zuazu I; Brunet S; Fernandez MT; Domingo-Albos A,  Hepatic veno-occlusive disease in a patient undergoing bone marrow  autotransplant after busulfan and melphalan conditioning (letter), Med Clin (Barc)  (SPAIN)  Jan 27 1990  94 (3) p119; Gertz MA; Kyle RA , Acute leukemia and cytogenetic abnormalities complicating melphalan treatment  of primary systemic amyloidosis, Arch Intern Med  (UNITED STATES)  Mar 1990  150 (3) p629-33; Liote H; Gauthier JF; Prier A; Gauthier-Rahman S; Kaplan G; Akoun G , Acute, reversible, interstitial pneumopathy induced by melphalan], Rev Mal Respir  (FRANCE)  1989  6 (5) p461-4 ;  Kaldor JM; Day NE; Pettersson F; Clarke EA; Pedersen D; Mehnert W; Bell J;  Host H; Prior P; Karjalainen S; et al  , Leukemia following chemotherapy for ovarian cancer, N Engl J Med  (UNITED STATES)  Jan 4 1990  322 (1) p1-6 ;  Comment in:  N Engl J Med 1990 Jan 4;322(1):52-3 ;  Gabrail NY , Acute leukemia after adjuvant chemotherapy for breast cancer, Mo Med  (UNITED STATES)  Oct 1989  86 (10) p689-90; Abe K; Imamura N; Mtasiwa DM; Inada T; Fujimura K; Kuramoto A  , Multiple myeloma following chronic neutrophilia terminated with acute  monocytic leukemia (AML, M 5 b), Rinsho Ketsueki  (JAPAN)  Jun 1989  30 (6) p910-4;Einhorn N; Eklund G; Lambert B , Solid tumours and chromosome aberrations as late side effects of melphalan therapy in ovarian carcinoma, Acta Oncol  (SWEDEN)  1988  27 (3) p215-9; Morstyn G; Campbell L; Souza LM; Alton NK; Keech J; Green M; Sheridan W; Metcalf D; Fox R , Effect of granulocyte colony stimulating factor on neutropenia induced by cytotoxic chemotherapy, Lancet  (ENGLAND)  Mar 26 1988  1 (8587) p667-72; Lauta VM; Valerio G; Greco A; Capece Minutolo M , Early-onset diagnosis of lung toxicity caused by cyclophosphamide, melphalan and procarbazine therapy, Tumori  Aug 31 1987  73 (4) p351-8  ; CORNWELL, G.G., PAJAK, T.F., McINTIRE, O.R., Hypersensitivity reactions to i.v. melphalan during treatment of multiple myeloma, Cancer Treat. Rep., Mar. 1979; 63 (3): 399-403; LAWRENCE, B.V., Anaphylaxis due to oral melphalan, Cancer Treat. Rep., Apr. - May 1980; 64 (4-5): 731-732.
 

  1.1.4. CYCLOPHOSPHAMIDE.
 

Chemische benaming: N,N-bis-(ß-chloorethyl) -N'O-propyleenfosforzuur esterdiamide, 2-{bis-(2-chloorethyl)-amino}-tetrahydro-2H-1,3,2-oxazafoesforine-2-oxide (NSC 26271).

Werking: in het lichaam wordt cyclophospamide omgevormd tot een actieve alkylerende substantie.

Merknamen: CLAFEN ®, CYTOPHOSPHAN ® (Taro, Haifa), CYTOXAN ® (Mead-Johnson), ENDOXAN ® (Astra), ENDOXANA ® (Ward Blenkinson, Boehringer), PROCYTOX ® (Horner), SENDOXAN ® (Pharmacia), ENDUXAN ® (Brasil), GENOXAL ® (Spanje), CYCLOBLASTINE® (Labohain), CYCLOPHOSPHAMIDUM® (INN), CARLOXAN (Farmitalia Denm.),  CYCLOBLASTIN® (Austr.), CYCLOSTIN® (Farmit. Germ.), CYCLOSTINE® (Farmit., Carlo Erba Zwits.), NEOSAR® (Adria USA), PROCYTOX® (Canada), SENDOXAN® (Asta Denm., Norw.).

Neveneffecten:

1. Spijsverteringsstoornissen: nausea, anorexie, braken, oesofagitis, buikloop.

KEARNEY, P.J., Antiemetics for high-dose cyclophosphamide, Br. Med. J., 11 Jan. 1975; 1 (5949): 95-96; BOELEN, H.J., VERHOEVEN, A.T., Een patiënte met ernstige slikklachten na behandeling met cytostatica, Nederl. Tijdschr. Geneesk., 26 Aug. 1978; 122 (34): 1262-1263.

2. Huidaandoeningen: en -uitslag, hyperpigmentie van huid, pigmentatie van nagels, haaruitval.

N.N., Hyperpigmentation after cancer chemotherapy, Lancet, 19 Jul. 1975; 2 (7925): 128; ROMANKIEWICZ, J.A., Cyclophosphamide and pigmentation, Am. J. Hosp. Pharm., Nov. 1974; 31 (11): 1074-1075; KRUTCHIK, A.N., BUZDAR, A.U., TASHIMA, C.K., Cyclophosphamide-induced urticaria, Arch. Intern. Med., Nov. 1978; 138 (11): 1725-1726; HOLMES, W., Alopecia from chemotherapy: can nursing measures help?, A.N.A. Publ., 1979; (NP-59): 223-233; SULIS, E., FLORIS, C., Nail pigmentation following cancer chemotherapy. A new genetic entity?, Eur. J. Cancer, Nov. 1980; 16 (11): 1517-1519.

3. Aantasting van de hematopoeise: beenmergdepressie, anemie, thrombocytopenie, immunodepressie, reversibele leucopenie, neiging tot bloedingen.

VOROBEV, A.I., BRILLIANT, M.D., BARANOV, A.E., Tsitostaticheskaya bolezn voprosu o lekarstvennykh agranulotsitozakh, Ter. Arkh., 1975; 47 (6): 3-11; BURN, J.I., COOKE, W.M., Effect of nadroline phenylpropionate on the bone marrow suppression caused by cyclophosphamide: a clinical trial, Cancer Chemother. Rep., Nov. - Dec. 1974; 58 (6): 867-870; LOHRMANN, H.P., SCHREML, W., HEIMPEL, H., Reaktion der menschlichen Granulopoese auf hochdosierte Cyclophosphamide-Chemotherapie, Verh. Dtsch. Ges. Inn. Med., 1978; (84): 600-604; RINGBORG, U., LEWENSOHN, R., Factors responsible for bone marrow toxicity after treatment of myeloma patients with different alkylating agents, Acta Med. Scand., 1978; 203 (4): 276-278; TZORTZATOU, F., DACOU-VOUTETAKIS, c., HAIDAS, S., PAPADELLIS, F., THOMAIDIS, T., Electrolyte abnormalities in lymphosarcoma after chemotherapy, Acta Pediatr. Scand., Jul. 1979; 68 (4): 621-623.

 4. Aantasting van de  voortplantingsorganen:

BONZALES ZUNIGA, G., AJURIA DE VARGAS, L.M., GORDILLO, G., Alteraciones gonadales en pacientes nefrologicos tratados con ciclofosfamida, Bol. Med. Hosp. Infant. Mex., May - Jun. 1976; 7 (5): 521-523; ETTELDORF, J.N., WEST, C.D., PITCOCK, J.A., WILLIAMS, D.L., Gonodal function, testicular histology and meiosis following cyclophosphamide therapy in patients with nephrotic syndrome, J. Pediatr., Feb. 1976; 88 (2): 206-212; BUCHANAN, J.D., FAIRLEY, K.F., BARRIE, J.U., Return of spermatogenesis after stopping cyclophosphamide therapy, Lancet, 26 Jul. 1975; 2 (7925): 128; PENNISI, A.J., GRUSHKIN, C.M., LIEBERMAN, E., Gonodal function in children with nephrosis treated with cyclophosphamide, Am. J. Dis. Child., Mar. 1975; 129 (3): 315-318; PARRA, A., CERVANTES, C., SOJO, I., CARRANCO, A., CORTES-GALLEGOS, V., Plasma gonadotropins and gonodal steroids in children treated with cyclophosphamide, J. Pediatr., Jan. 1978; 92 (1): 117-124; LENTZ, R.D., BERGSTEIN, J., STEFFES, M.W., BROWN, D.R., PREM, K., MICHAEL, A.F., VERNIER, R.L., Postpubertal evaluation of gonodal function following cyclophosphamide therapy before and during puberty, J. Pediatr., Sep. 1977; 91 (3): 385-394; ALFILER, C.A., Prepubertal cyclophosphamide therapy and gonodal dysfunction: a case report and review of the literature, Austr. Paediatr. J., Jun. 1979; 15 (2): 120-123; FUKUTANI, K., ISHIDA, H., SHINOHARA, M., MINOWADA, S., NIIJIMA, T., HIJIKATA, K., IZAWA, Y., Suppression of spermatogenesis in patients with Behcet's disease treated with cyclophosphamide and colchicine, Fertil. Steril., Jul. 1981; 36 (1): 76-80; TROMPETER, R.S., EVANS, P.R., BARRAT, T.M., Gonadal function in boys with steroid-responsive nephrotic syndrome treated with cyclophosphamide for short periods, Lancet, 30 May 1981; 1 (8231): 1177-1179.

5. Urineblaasontsteking en -bloeding:

JAYALAKSSHMAMMA, B., PINKEL, D., Urinary-bladder toxicity following pelvic irradiation and simultaneous cyclophosphamide therapy, Cancer, Aug. 1976; 38 (2): 701-707; ROYAL, F.E., HOPE, T.O., SEELER, R.A., Adenovirus type II and cyclophosphamide hemorrhagic cystitis, Ill. Med. J., Aug. 1976; 150 (2): 133-135; MAHOUBI, S., DUCKETT, J.N., SPACKMAN, T.J., Uretritis cystica after treatment of cyclophosphamide-induced hemorrhagic cystitis, Urology, May 1976; 7 (5): 521-523; LAWRENCE, H.J., SIMONE, J., AUR, R.J., Cyclophosphamide-induced hemorrhagic cystitis in children with leukemia, Cancer, Nov. 1975; 36 (5): 1572-1576; SUGIURA, H., KATO, J., Cyclophosphamide hemorrhagic cystitis, Jpn. J. Urol., Dec. 1974; 65 (12): 816-821; SCETBON, V., Hématurie incoercible par traitement prolongé par cyclophosphamide, J. Urol. Nephrol. (Paris), Dec. 1973; 79 (12 Pt. 2): 472-476; FRANCIS, R.S., SHACKLEFORD, G.D., Cyclophosphamide cystitis with bladder wall calcification, J. Can. Assoc. Radiol., Dec. 1974; 25 (4): 324-326; BORRELLI, M., SROUGI, M., DE GOES, G.M., CAMPOS-FREIRE, J.G., Cistite hemorragica pela ciclofosfamida, Rev. Paul. Med., Jul. 1973; 82 (1): 17-24; PYERITZ, R.E., DROLLER, M.J., BENDER, W.L., SARAL, R., An approach to the control of massive hemorrhage in cyclophosphamide-induced cystitis by intravenous vasopressin: a case report, J. Urol., Aug. 1978; 120 (2): 253-254; WELLER, R.E., Intravesical instillation of dilute formalin for treatment of cyclophosphamide-induced hemorrhagic cystitis in two dogs, J. Am. Vet. Med. Assoc., 15 May 1978; 172 (10): 1206-1209; BRÜHL, P., HOEFFER-JANKER, H., SCHEEF, W., VAHLENSIECK, W., Prophylaktische Alkalisierung des Harns bei zytostatischer Tumorbehandlung mit Oxazaphosphorin-Derivaten Cyclophosphamide und Ifosfamid, Onkologie, Jun. 1979; 2 (3): 120-124; MARSHALL, F.F., KLINEFELTER, H.F., Late hemorrhagic cystitis following low-dosis cyclophosphamide therpay, Urology, Dec. 1979; 14 (6): 573-575; HARLOW, P.J., DECLERCK, Y.A., SHORE, N.A., ORTEGA, J.A., CARRANZA, A., HEUSER, E., A fatal case of inappropriate ADH secretion induced by cyclophosphamide therpay, Cancer, Sep. 1979; 44 (3): 896-898; TEXTER, J.H.Jr., McWILLIAMS, N.B., Hemorrhagic cystitis as a complication of the management of pediatric neoplasms, Urol. Surv., Apr. 1979; 29 (2): 47-48; PLOTZ, P.H., KLIPPEL, J.H., DECKER, J.L., GRAUMAN, D., WOLFF, B., BROWN, B.C., RUTT, G., Bladder complications in patients receiving cyclophosphamide for systemic lupus erythematosus or rheumatoid arthritis, Ann. Intern. Med., Aug. 1979; 91 (2): 221-223; RABINOVITCH, H.H., Simple innocous treatment of massive cyclophosphamide hemorrhagic cystitis, Urology, Jun. 1979; 13 (6): 610-612.

6. Longaandoening:

PATEL, A.R., SHAH, P.C., RHEE, H.L., SASSOON, H., RAD, K.P., Cyclophosphamide therapy and interstitial pulmonary fibrosis, Cancer, Oct. 1976; 38 (4): 1542-1549; WILLSON, J.K., Pulmonary toxicity of antineoplastic drugs, Cancer Treat. Rep., Dec. 1978; 62 (12): 2003-2008; MARK, G.J., LEHIMGAR-ZADEH, A., RAGSDALE, B.D., Cyclophosphamide pneumonitis, Thorax, Feb. 1978; 33 (1): 89-93; ALVARADO, C.S., BOAT, T.F., NEWMAN, A.J., Late-onset pulmonary fibrosis and chest deformity in two children treated with cyclophosphamide, J. Pediatr., Mar. 1978; 92 (3): 443-446; SPECTOR, J.I., ZIMBLER, H., ROSS, J.S., Early-onset cyclophosphamide-induced interstitial pneumonitis, J.A.M.A., 28 Dec. 1979; 242 (26): 2852-2854; MÜLLER, K.M., MENNE, R., HÜTHER, W., GRÜBE, H., Fatal pneumopathy after cytostatic treatment for leukemia in children, J. Cancer Res. Clin. Oncol., 27 Jul. 1979; 94 (3): 287-294; BRANDMAN, J.R., RUCKDESCHEL, J.C., O'DONNELL, M.R., HORTON, J.,Small cell cancer of lung: rapid tumor necrosis leading to serious pulmonary infections after intensive chemotherpay, N.Y. State J. Med., Aug., 1981; 81 (9): 1332-1334; PLANK, L., BUCHANEC, J., Pulmonary comlications of cytostatic treatment of hemoblastosis (Slovakian), Cesk. Pediatr., Mar. 1980; 35 (3): 164-166; SPECTOR, J.I., ZIMBLER, H., ROSS, J.S., Cyclophosphamide and interstital pneumonitis, J.A.M.A., 21 Mar. 1980; 243 (11): 1133.

7. Mutagene effecten:

SCHAISON, G., JACQUILLAT, C., AUCLERC, G., WEIL, M., Les risques foeto-embryonnaires des chimiothérapies, Bull. Cancer (Paris), 1979; 165-170; STROZYNSKI, H., BODALSKI, J., NAREBSKA, E., Chromosome aberrations in children with glomerulonephritis treated with cyclophosphamide (Polish), Pol. Tyg. Lek., 8 Dec. 1980; 35 (49): 1893-1895.

8. Kankerverwekking:

WEST, W.O., Acute erythroid leukemia after cyclophosphamide therapy for multiple myeloma, South Medical J., Oct. 1976; 69 (10): 1331-1332; LOVE, R.R., SOWA, J.M., Myelomonocytic leukemia following cyclophosphamide therapy of rheumatoid disease, Ann. Rheum. Dis., Dec. 1975; 34 (6): 534-535; GUTJAHR, P., SPRANGER, J., Acute leukemia following anticancer treatment, J. Pediatr., Dec. 1975; 87 (6 Pt. 1): 1004-1005; ANSELL, I.D., CASTRO, J.E., Carcinoma of the bladder complicating cyclophosphamide therapy, Br. J. Urol., Aug. 1975; 47 (4): 413-418; WEINSTEIN, S.H., MILLEMAN, L.A., SCHMIDT, J.D., Cyclophosphamide, J. Urol., Jul. 1975; 114 (1): 157; DALE, G.A., SMITH, R.B., Transitional cell carcinoma of the bladder associated with cyclophosphamide, J. Urol., Nov. 1974; 112 (5): 603-604; PARISER, S., Myeloblastic leukemia following immunosuppressive therapy for rheumatoid arthritis, Am. J. Clin. Pathol., Aug. 1978; 70 (2): 301-302; PEARSON, R.M., SOLOWAY, M.S., Does cyclophosphamide induce bladder cancer?, Urology, May 1978; 11 (5): 437-447; SETZER, S.E., BENAZZI, R.B., KEARNEY, G.P., Cyclophosphamide and carcinoma of the bladder, Urology, Apr. 1978; 11 (4): 352-356; HOCHBERG, M.C., SHULMAN, L.E., Acute leukemia following cyclophosphamide therapy for Sjörgen's syndrome, John Hopkins Med. J., Jun. 1978; 142 (6); 211-214; MOUGEOT-MARTIN, M., KRULIK, M., HAROUSSEAU, J.L., AUDEBERT, A.A., CHAOUAT, Y., DEBRAY, J., Leucémies aigues survenues au décours d'une maladie de Behcet et d'une sclérose en plaques traitées par immunosuppresseurs, Ann. Méd. Interne (Paris), Mar. 1978; 129 (3): 175-180; LENZIN, A., CAVALLI, F., SONNTAG, R., ZIMMERMANN, A., Blasenkarzinom bei langjähriger Behandlung mit Cyclophosphamid wegen multiplem Myelom, Urologe (Austr.), Mar. 1978; 17 (2): 105-108; ELLIOTT, G.B., SILVERBERG, D.S., DOSSETOR, J.B., MUIR, C.S., Latent carcinoma of the prostrate in a 24-year-old man receiving cyclophosphamide and azathioprine, Can. Med. Assoc. J., 19 Mar. 1977; 116 (6): 651-652; MARKS, J.S., SCHOLTZ, C.L., Sarcoma complicating therapy with cyclophosphamide, Postgrad. Med. J., Jan. 1977; 53 (615): 48-49; PURI, H.C., CAMPBELL, R.A., Cyclophosphamide and malignancy, Lancet, 18 Jun. 1977; 1 (8025): 1306; CHANG, J., GEARY, C.G., Therapy-linked leukemia, Lancet, 8 Jan. 1977; 1 (8002): 97; DE RUITER, J., CRAMER, S.J., SMINK, T., VAN PUTTEN, L.M., The facilitation of tumor growth in the lung by cyclophosphamide in artificial and spontaneous metastases models, Eur. J. Cancer, Sep. 1979; 15 (9): 1139-1145; KAHN, M.F., ARLET, J., BLOCH-MICHEL, H., CAROIT, M., CHAOUAT, Y., RENIER, J.C., Leucémies aigues aprës traitement par agents cytotoxiques en rhumatologie. 19 observations chez 2006 patients, Nouv. Presse Méd., 14 Apr. 1979; 8 (17): 1393-1397; SHINOZAKI, Y., ITO, M., Acase of myeoblastic leukemia after immunosuppressive therapy for nephrosis (Japanese), Rinso Ketsweki, Jun. 1979; 20 (6): 651-657; ALTHOUSE, R., HUFF, J.E., TOMATIS, L., WILBOURN, J.D., Cyclophosphamide in chronic active hepatitis, Br. Med. J., 16 Jun. 1979; 1 (6178): 1630-1631; FAIRCHILD, W.V., SPENCE, C.R., SOLOMON, H.D., GANGAI, M.P., The incidence of bladder cancer after cyclophosphamide therapy, J. Urol., Aug. 1979; 122 (2): 163-164; GARVIN, D.D., BALL, T.P.Jr., Bladder malignancy in patient receiving cyclophosphamide for benign disease, Urology, Jul. 1981; 18 (1): 80-81; KRAUSE, J.R., Acute nonlymphocyte leukemia after cyclophosphamide therapy for refractory idiopathic thrombocytopenic purpura, South. Med. J., Jul. 1981; 74 (7): 891-892; McDOUGAL, W.S., CRAMER, S.F., MILLER, R., Invasive carcinoma of the renal pelvis following cyclophosphamide therapy for nonmalignant disease, Cancer, 1 Aug. 1981; 48 (3): 691-695; ADIGA, K.M., Bladder tumour after treatment in lymphoma, Med. J. Aust., 21 Feb. 1981; 1 (4): 190; WHEELER, G.E., Cyclophosphamide-associated leukemia in Wegener's granulomatosis, Ann. Intern. Med., Mar. 1981; 94 (3): 361-362; DURKEE, C., BENSON, R. Jr., Bladder cancer following administration of cyclophosphamide, Urology, Aug. 1980; 16 (2): 145-148; CHASKO, C.B., KEUHNELIAN, J.G., GUTOWSKI, W.T., 3d., GRAY, G.F., Spindle cell cancer of bladder during cyclophosphamide therapy for Wegener's granulomatosis, Am. J. Surg. Pathol., Apr. 1980; 4 (2): 191-196.

9. Cardiotoxiciteit:

GOTTDIENER, J.S., APPELBAUM, F.R., FERRANS, V.J., DEISSEROTH, A., ZIEGLER, J., Cardioxicity associated with high-dose cyclophosphamide therapy, Arch. Intern. Med., May 1981; 141 (6): 758-763; VON BERNUTH, G., ADAM, D., HOFSTETTER, R., LANG, D., MOHR, W., KOHNE, E., NIETHAMMER, D., Cyclophosphamide cardioxicity, Eur. J. Pediatr., Jun. 1980; 134 (1): 87-90.
 

10. Varia:
 

Lupera H; Droz JP; Culine S; Perrin JL; Court BH; Ghosn M; Hayat M   , Cancer of the bladder after treatment with cyclophosphamide. Apropos of a  case and a review of the literature, J Urol (Paris)  (FRANCE)  1990  96 (1) p48-52;  Carneiro PC; Pereira ED; Mitteldorf CS; Martinez GA; Beitler B; Pozzi DH , Acute myeloid leukemia after treatment of Hodgkin's disease, Rev Hosp Clin Fac Med Sao Paulo  (BRAZIL)  Mar-Apr 1989  44 (2) p87-90;  Webberley MJ; Murray JA , Life-threatening acute hyponatraemia induced by low dose cyclophosphamide and  indomethacin, Postgrad Med J  (ENGLAND)  Dec 1989  65 (770) p950-2; Thrasher JB; Miller GJ; Wettlaufer JN , Bladder leiomyosarcoma following cyclophosphamide therapy for lupus  nephritis, J Urol  (UNITED STATES)  Jan 1990  143 (1) p119-21; Hoffman GS; Leavitt RY; Fauci AS , Infectious complications of cyclophosphamide treatment for vasculitis  [letter], Arthritis Rheum  (UNITED STATES)  Dec 1989  32 (12) p1626-7 ;  Dore B; Grange P; Aubert J, Cancer of the bladder after cystitis due to cyclophosphamide. Apropos of a  case, J Urol (Paris)  (FRANCE)  1989  95 (7) p427-31 ;   Escalante A; Kaufman RL; Beardmore TD, Acute myelocytic leukemia after the use of cyclophosphamide in the treatment  of polyarteritis nodosa, J Rheumatol  (CANADA)  Aug 1989  16 (8) p1147-9; Beelen DW; Quabeck K; Graeven U; Sayer HG; Mahmoud HK; Schaefer UW , Acute toxicity and first clinical results of intensive postinduction therapy  using a modified busulfan and cyclophosphamide regimen with autologous bone  marrow rescue in first remission of acute myeloid leukemia, Blood  (UNITED STATES)  Oct 1989  74 (5) p1507-16;
Kudriavskaia VM; Pyrit LA; Rudenko AV , Complications caused by fungi of the genus Candida in patients with glomerulonephritis during pathogenetic therapy, Vrach Delo  Jun 1988   (6) p82-5  ; LeBaron S; Zeltzer LK; LeBaron C; Scott SE; Zeltzer PM ,  Chemotherapy side effects in pediatric oncology patients: drugs, age, and sex as risk factors, Med Pediatr Oncol  1988  16 (4) p263-8  ; Ushiki N; Jobo T; Shimoda T; Kuramoto H; Arai M , Effects of cepharanthin on leukopenia and thrombocytopenia caused by CDDP- ACR-CPA therapy of ovarian cancer, Gan To Kagaku Ryoho  Sep 1988  15 (9) p2701-6; Slease RB; Benear JB; Selby GB; Reitz CL; Hughes WL; Watkins CL; Epstein RB , High-dose combination alkylating agent therapy with autologous bone marrow rescue for refractory solid tumors,  J Clin Oncol  Aug 1988  6 (8) p1314-20  ; Manzione NC; Wolkoff AW; Sassa S , Development of porphyria cutanea tarda after treatment with cyclophosphamide, Gastroenterology  (UNITED STATES)  Oct 1988  95 (4) p1119-22 ; Kirshon B; Wasserstrum N; Willis R; Herman GE; McCabe ER , Teratogenic effects of first-trimester cyclophosphamide therapy, Obstet Gynecol  (UNITED STATES)  Sep 1988  72 (3 Pt 2) p462-4 ;   Laing EJ; Miller CW; Cochrane SM , Treatment of cyclophosphamide-induced hemorrhagic cystitis in five dogs, J Am Vet Med Assoc  (UNITED STATES)  Jul 15 1988  193 (2) p233-6 ; Chu DT; Wong WL; Mavligit GM , Immunotherapy with Chinese medicinal herbs. II. Reversal of cyclophosphamide-induced immune suppression by administration of fractionated Astragalus membranaceus in vivo, J Clin Lab Immunol  Mar 1988  25 (3) p125-9;  Carter JL; Hafler DA; Dawson DM; Orav J; Weiner HL , Immunosuppression with high-dose i.v. cyclophosphamide and ACTH in progressive multiple sclerosis: cumulative 6-year experience in 164 patients, Neurology  Jul 1988 38 (7 Suppl 2) p9-14;  Mulder PO; de Vries EG; Koops HS; Splinter T; Maas A; van der Geest S; Mulder NH; Sleijfer DT , Chemotherapy with maximally tolerable doses of VP 16-213 and cyclophosphamide followed by autologous bone marrow transplantation for the treatment of relapsed or refractory germ cell tumors, Eur J Cancer Clin Oncol  Apr 1988  24 (4) p675-9 ; Allan SG; Cheyne AJ; Warrington PS; Cornbleet MA , Emesis and cancer chemotherapy [letter], Eur J Cancer Clin Oncol  Mar 1988  24 (3) p503; Palmer RG; Smith-Burchnell CA; Pelton BK; Hylton W; Denman AM , Use of T cell cloning to detect in vivo mutations induced by cyclophosphamide, Arthritis Rheum  (UNITED STATES)  Jun 1988  31 (6) p757-61; Glatt E; Henke M; Sigmund G; Costabel U,  Cyclophosphamid-induzierte Pneumonitis,  ROFO  (GERMANY, WEST)  May 1988  148 (5) p545-9  ; Jerkins GR; Noe HN; Hill D , Treatment of complications of cyclophosphamide cystitis, J Urol  (UNITED STATES)  May 1988  139 (5) p923-5  ;  Rao SV; Murugesan K; Vij U; Sarin R; Kapur BM , Effect of cancer polychemotherapy on gonadal function in Hodgkin's disease in adult men, Indian J Med Res  Jan 1988  87 p37-41 ;  Stillwell TJ; Benson RC Jr; DeRemee RA; McDonald TJ; Weiland LH , Cyclophosphamide-induced bladder toxicity in Wegener's granulomatosis, Arthritis Rheum  Apr 1988  31 (4) p465-70  ; Patakfalvi A; Gelencser E; Sipos J , Drug hepatitis of cholestatic type in association with a FAC-regimen for breast cancer, Acta Med Hung  1987  44 (4) p377-85 ; Pedersen-Bjergaard J; Ersboll J; Hansen VL; Sorensen BL; Christoffersen K; Hou-Jensen K; Nissen NI; Knudsen JB; Hansen MM , Carcinoma of the urinary bladder after treatment with cyclophosphamide for non-Hodgkin's lymphoma, N Engl J Med  Apr 21 1988  318 (16) p1028-32 ; Rossi GA; Balbi B; Benatti U; Morelli A; Sacco O; Vassallo F; Ravazzoni C,  Changes in pulmonary surfactant composition following MACC chemotherapy for lung carcinoma, Eur J Respir Dis  Nov 1987  71 (5) p400-9; Sagawa M; Takahashi S; Usuda K; Kamma K; Satoh M; Ohta S; Nagamoto N; Imai T; Saitoh Y; Suda H; et al , Interstitial pneumonia after CMC (CDDP, MMC, CPM) therapy, Gan No Rinsho  Feb 1988  34 (2) p150-4 ; Rivkees SA; Crawford JD , The relationship of gonadal activity and chemotherapy-induced gonadal damage, JAMA  Apr 8 1988  259 (14) p2123-5 ;  Stillwell TJ; Benson RC Jr , Cyclophosphamide-induced hemorrhagic cystitis. A review of 100 patients, Cancer  Feb 1 1988  61 (3) p451-7 ; Saito T; Ikeda Y; Ito E; Miyano K; Kawauchi K; Yokoyama M; Sato Y , Bladder irrigation with prostaglandin E2 in cyclophosphamide-induced hemorrhagic cystitis, Gan To Kagaku Ryoho  Jan 1988  15 (1) p155-7 ; Parker R,  The effectiveness of scalp hypothermia in preventing cyclophosphamide- induced alopecia, Oncol Nurs Forum  Nov-Dec 1987  14 (6) p49-53; Kalinicheva EO; Papaian AV , Effect of cytostatic preparations used in the treatment of glomerulonephritis in children on the functional activity of the gonads, Pediatriia  (USSR)  1987   (10) p102-4  ;  Hernadi Z; Juhasz B; Poka R; Mahunka I; Lampe L , Analysis of the effectiveness and adverse effects of the drug combinations CAP and CEP in the therapy of patients in the advanced stages of ovarian cancer, Orv Hetil  Nov 22 1987  128 (47) p2457-61  ;   Stillwell TJ; Benson RC Jr; Burgert EO Jr , Cyclophosphamide-induced hemorrhagic cystitis in Ewing's sarcoma, J Clin Oncol  Jan 1988  6 (1) p76-82 ; Linssen WH; Notermans NC; Hommes OR; Rolland R , Amenorrhea after immunosuppressive treatment of multiple sclerosis, Acta Neurol Scand  (DENMARK)  Sep 1987  76 (3) p204-9 ;  Kanoh T , Gross hematuria in multiple myeloma, Nippon Ketsueki Gakkai Zasshi  (JAPAN)  Jul 1987  50 (4) p911-3 ;  Sauer H; Kremer G; Wilmanns W , Zur Toxizitat einer CYVADIC-Modifikation bei Patienten mit Weichteilsarkomen oder malignen Mesotheliomen, Onkologie  Oct 1987  10 (5) p294-300  ; Humblet Y; Symann M; Bosly A; Delaunois L; Francis C; Machiels J; Beauduin M; Doyen C; Weynants P; Longueville J; et al , Late intensification chemotherapy with autologous bone marrow transplantation in selected small-cell   carcinoma   of    the  lung: a randomized study, J Clin Oncol  Dec 1987  5 (12) p1864-73 ; Sargent LM; Roloff B; Meisner LF, Mechanisms in cyclophosphamide induction of cytogenetic damage in human lymphocyte cultures, Cancer Genet Cytogenet  (UNITED STATES)  Dec 1987  29 (2) p239-43; Berger J , Age-related sensitivity of rats to induction of anaemia, Folia Haematol (Leipz)  (GERMANY, EAST)  1987  114 (3) p408-13; Hawkins MM; Draper GJ; Kingston JE,  Incidence of second primary tumours among childhood cancer survivors, Br J Cancer  Sep 1987  56 (3) p339-47 ;  Lauta VM; Valerio G; Greco A; Capece Minutolo M , Early-onset diagnosis of lung toxicity caused by cyclophosphamide, melphalan and procarbazine therapy, Tumori  Aug 31 1987  73 (4) p351-8  DISVETOVA, V.V., LEVITIN, E.I., TRAKHTENBERG, A. Kh., BATINOV, I.N., Kinetischeskie zakonomernosti izmeneiia chisl leikotsitov v perofericheskoi krovi bol'nykh rakom legkogo pri lechenii tsikofosfanom v sochetanii s tsistafosfom; Izv. Akad. Nauk. SSSR (Biol.), May - Jun. 1977; (3): 351-356; GADGIL, S.D., SHETTY, P.A., MEHTA, A.R., NADKARNI, K.S., JUSSAWALLA, D.J., Study of dose-related cyclophosphamide toxicity in patients of head and neck cancers, Indian J. Cancer, Mar. 1980, 17 (1): 51-54.
 

  1.1.5. PREDNIMUSTINE

Chemische benaming: 11ß,17,21-trihydroxypregna-1,4-diene-3,20-dione 21-(4-{4-[bis(2-chloorethyl)amino]-fenyl}butyraat). (NSC 134087).

Werking: zoals chlorambucil.

Merknamen: MOSTARINE® (Abello), STEREOCYT® (Bellon), STERECYT® (Pharmacia Arzneimittel, Leo).

  Methaansulfonaten:

  1.2.1.  BUSULPHAN

Alleen BUSULPHAN wordt therapeutisch gebruikt.

Chemische benaming: 1,4-(dimethylsulfonyl) 1,4 dioxybutaan. (NSC 750).

Werking: het is een beenmerg-selectief alkylerende stof.

Merknamen: MYELUCIN ® (Simes), MISULBAN ® (Techni Pharma, Monaco), MITOSTAN ®, MYELEUKON ® (Arzneimittelwerk  Dresden, D.D.R.), MYLERAN ® (Burroughs Wellcome), SULFABUTIN ®, MYELOSAN ® (U.S.S.R.), BUSULFANUM® (INN).

 Neveneffecten:

1. Spijsverteringsstoornissen: braken, misselijkheid (zelden)

2. Huidaandoeningen: hyperpigmentatie van de huid, al dan niet als onderdeel van een pseudo-Addison syndroom, netvliesaandoeningen.

HAMMING, N.A., APPLE, D.J., GOLDBERG, M.F., Histopathology and ultrastructure of busulfan-induced cataract, Albrecht Von Graefes Arch. Klin. Ophtalmol., 30 Aug. 1976; 200 (2): 139-147; LEYDEN, M.J., MANOHARAN, A., "Aloopurinol-type"-rash due to busulfan, Lancet, 7 Oct. 1978; 2 (8093): 797; SARAUX, H., LEFRANCOIS, A., Degenerative Netzhauterkrankungen nach Behandlung der Mutter mit Busulfan während der Schwangershaft, Klin. Monatsbl. Augenheilk., Jun. 1977; 170 (6): 818-820.

3. Aantasting van de hematopoiese: beenmergdepressie, bloedbeeldalteratie.

PEZZIMENTI, J.F., KIM, H.C., LINDENBAUM, J., Erythroleukemia-like syndrome due to Busulfan toxicity in polycythemia vera, Cancer, Dec. 1976; 38 (6): 2242-2246; STUART, J.J., CROCKER, D.L., ROBERTS, H.R., Treatment of busulfan-induced pancytopenia, Arch. intern. Med., Oct. 1976; 136 (10): 1181-1183; HAST, R., Increase in serum alkaline phosphatase in chronic myelocytic leukemia, sign of drug-induced choletasis?, Acta Med. Scand., 1978; 203 (1-2): 93-94; DEMIDOVA, A.V., POGORZHELSKI, V.I., Case of Myelosan-induced hemapoietic aplasia in erythremia (Russian), Ter. Arkh., 1977; 49 (2): 133-134; WOHL, M.A., WOOD, J.K., Chronic myeloid leukemia and a myasthenic syndrome, Acta Haematol. (Basel), 1979; 62 (4): 214-218.

4. Blaasontsteking en -bloeding:

MILLARD, R.J., Busulfan hemorrhagic cystitis, Br. J. Urol., May 1978; 50 (3): 210.

5. Longaandoening: de zgn.: BUSULPHAN-long (longfibrose)

KOCH, H., LESCH, R., Busulfanlunge. Lungenfibrose durch Myleran, Med. Welt, 13 Feb. 1976; 27 (7): 308-311; JANDL, H., FRANKE, A., ALBRECHT, G., Lungenfibrose nach Busulfantherapie, Z. Gesamte Inn. Med., 15 Dec. 1975; 30 (24): 799-801; SAWADA, S., TAKAHIRA, Y., OKAMOTO, K., KOBAYASHI, A., MATSUDA, M., NAKAZAWA, M., Busulfan-lung (Japanese), Rinsho Hoshasen, Oct. 1978; 23 (10): 1047-1051; HANKINS, D.G., SANDERS, S., MacDONALD, F.M., DRAGE, C.W., Pulmonary toxicity recurring after a six week course of busulfan therapy and after subsequent therapy with uracil mustard, Chest, Mar. 1978; 73 (3): 415-416; MIYASHITA, T., OJIMA, A., TUJI, T., TAJIMA, T., WATANABE, K., Varied pulmonary lesions with intraalveolar large lamellar bodies in an autopsy case with busulfan therapy, Acta Pathol. (Japan), Mar. 1977; 27 (2): 239-249; DOUAY, B., LEDUC, M., BEAUGEARD, D., Une observation de poumon au misulban, Lille Méd., Apr. 1979; 24 (4): 292-294; DAKHILL, A., GREEN, I.D., KNOWLSON, G.T. CAMERON, A.H., SHAH, K.J., HILL., F.G., MANN, J.R., Busulfan lung in childhood, J. Clin. Pathol., May 1981; 34 (5): 495-500; DALRI, P., PISCIOLI, F., DETASSIS, C., Busulfan-lung: cytologic diagnosis, Haematologica (Pavia), Aug. 1980; 65 (4): 469-474; MANNING, D.M., STRIMLAN, C.V., TURBINER, E.H., Early detection of busulfan lung: report of a case, Clin. Nucl. Med., Sep. 1980; 5 (9): 412-414.

6. Mutagene neveneffecten:

KRAJINCANIC, B., LAZAROV, A., ZUNIC, Z., RADOJICIC, B., Chromosome changes in patients treated with "Myleran", Strahlentherapie, May 1976; 151 (5): 459-462; ABRAMOVICI, A., SHAKLAI, M., PINKHAS, J., Myeloschisis in a six weeks embryo of a leukemic woman treated bu busulfan, Teratology, Oct. 1978; 18 (2): 241-246.

7. Aantasting van de voortplantingsorganen: steriliteit, azoospermie, amenorrhea, impotentie, gynecomastie.

8. Carcinogeem effect: kan leucomie veroorzaken.

STOTT, H., FOX, W., GIRLING, D.J., STEPHENS, R.J., GALTON, D.A., Acute leukemia after busulfan, Br. Med. J., 10 Dec. 1977; 2 (6101): 1513-1517.

9. Varia:

Watanabe K; Sueishi K; Tanaka K; Nagata N; Hirose N; Shigematsu N; Miake S;  Yoshida M   , Pulmonary alveolar proteinosis and disseminated atypical mycobacteriosis in a  patient with busulfan lung,  Acta Pathol Jpn  (JAPAN)  Jan 1990  40 (1) p63-6; Zuazu I; Brunet S; Fernandez MT; Domingo-Albos A  , Hepatic veno-occlusive disease in a patient undergoing bone marrow  autotransplant after busulfan and melphalan conditioning (letter), Med Clin (Barc)  (SPAIN)  Jan 27 1990  94 (3) p119;  Kaldor JM; Day NE; Pettersson F; Clarke EA; Pedersen D; Mehnert W; Bell J;  Host H; Prior P; Karjalainen S; et al , Leukemia following chemotherapy for ovarian cancer, N Engl J Med  (UNITED STATES)  Jan 4 1990  322 (1) p1-6. Note: Comment in:  N Engl J Med 1990 Jan 4;322(1):52-3;    Van Linthoudt D; Ott H  , Does osteoporosis related to cytostatic drugs exist?, Med Hypotheses  (ENGLAND)  Aug 1989  29 (4) p293-4 ;    Peters WG , Liver damage during use of busulfan (letter), Ned Tijdschr Geneeskd  (NETHERLANDS)  Sep 16 1989  133 (37) p1849-50;  Adang RP; Breed WP , Liver damage during use of busulfan, Ned Tijdschr Geneeskd  (NETHERLANDS)  Jul 29 1989  133 (30) p1515-8 ;  Beelen DW; Quabeck K; Graeven U; Sayer HG; Mahmoud HK; Schaefer UW , Acute toxicity and first clinical results of intensive postinduction therapy  using a modified busulfan and cyclophosphamide regimen with autologous bone  marrow rescue in first remission of acute myeloid leukemia, Blood  (UNITED STATES)  Oct 1989  74 (5) p1507-16; WEINBERGER, A., PINKHAS, J., SANDBANK, U., SHAKLAI, M., DE VRIES, A., Endocardial fibrosis following busulfan treatment, J.A.M.A., 3 Feb. 1975; 231 (5): 495; JAPP, H., Toxische Effekte von Busulfan (Myleran) bei der Behandlung der chronischen myeloischen Leukämie, Schweiz. Med. Wochenschr., 10 Aug. 1974; 104 (32): 1115-1119; JAPP, H., Unerwünschte Nebenwirkungen von Busulfan, Dtsch. Med. Wochenschr., 20 Dec. 1974; 99 (51): 2614-2615; ZAWADA, W., Two cases of primary erythremia treated with busulfan, Mater. Med. Pol., Apr. - Jun. 1974; 6 (2): 140-142; SIDI, Y., DOUER, D., PINKHAS, J., Sicca syndrome in a patient with toxic reaction to busulfan, J.A.M.A., 31 Oct. 1977; 238 (18): 1951; MORALES-POLANCO, M.R., BUTRON, L., ECHEGOYEN, G., PIZZUTO CHAVEZ, J., Sialoadenitis cronica. Menifestacion toxica del empleo prolonga de busulfan en el tratamiento de la leucemia granulocitica cronica Sangre (Barcelona), 1977; 22 (2): 243-251; ROLFE, M., Splenectomy and chronic myeloid leukemia, Med. J. Zambia, Oct. 1980; 14 (6): 118; Minnella AM; Yannuzzi LA; Slakter JS; Rodriquez A,  Bilateral perifoveal ischemia associated with chronic granulocytic leukemia. Case report,  Arch Ophthalmol  Sep 1988  106 (9) p1170-1; Fernandez LA; Zayed E , Busulfan-induced sideroblastic anemia,  Am J Hematol  Jul 1988  28 (3) p199-200 ; Hiraoka A; Masaoka T; Shibata H; Miyazaki T; Nakamura T; Yasunaga K; Kitani T; Yonezawa T; Kawagoe H; Horiuchi A; et al, A new nitrosourea derivative for the treatment of chronic myelogenous leukemia, Japan. Leuk Res  1988  12 (6) p487-90 ; Pawelec G; Schmidt H; Schneider E; Buhring HJ; Ehninger G  , Cellular immunological defects of chronic myelogenous leukaemics: partial dependence on busulphan therapy, Cancer Immunol Immunother  1988  27 (1) p89-94  ;  Morris LE; Guthrie TH Jr, Busulfan-induced hepatitis, Am J Gastroenterol  (UNITED STATES)  Jun 1988  83 (6) p682-3  ; Sparaventi G; Manna A; Muretto P; Pazzaglia C; Palazzi M, Malignant melanoma of the glans penis in a chronic myeloid leukemia patient after busulfan therapy,  Tumori  Dec 31 1987  73 (6) p 645-8; Furuse N; Hayasaka S; Yamamoto Y; Setogawa T, Retinal microaneurysms in a patient with drug-induced aplastic anemia,   Ophthalmologica  (SWITZERLAND)  1987  195 (4) p188-91; Shalev O; Rahav G; Milwidsky A, Reversible busulfan-induced ovarian failure, Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol  Nov 1987  26 (3) p239-42 ;   Key NS; Kelly PM; Emerson PM; Chapman RW; Allan NC, Oesophageal varices associated with busulphan-thioguanine combination therapy for chronic myeloid leukaemia, Lancet  Nov 7 1987  2 (8567) p1050-2 ;

   1.2.2. TREOSULFAN

Chemische benaming: L-treo-2,3-dihydroxy-tetramethyl-bis (methaan-sulfonaat). (NSC 39069).

Werking: zoals  Busulfan.

Merknamen: TREOSULFAN® (Leo), TREOSULFANUM® (INN).
 

 1.3. Ethyleniminegroep.
 

  1.3.1. TRIETHYLEENMELAMINE

Chemische benaming: 2,4,6, triethylenimino-1,3,5 triazine   (NSC 9706)

Werking: als alkylerende agens.

Merknamen: T.E.M. ® (Hoechst, Lederle, Simes), TRIAMELINE ® (I.C.I.).

Neveneffecten:

1. Spijsverteringsstoornissen: braken, misselijkheid, buikloop

2. Beenmergdepressie.

3. Lever-en nierbeschadiging.

4. Ologospermie.

Generoso WM; Rutledge JC; Cain KT; Hughes LA; Downing DJ ,  Mutagen-induced fetal anomalies and death following treatment of females within hours after mating, Mutat Res  (NETHERLANDS)  May 1988  199 (1) p175-81; Morris SM; Kodell RL; Domon OE; Bishop JB , Detection of TEM-induced reciprocal translocations in F1 sons of CD-1 male mice: comparison of sequential fertility evaluation and cytogenetic analysis, Environ Mol Mutagen  1988  11 (2) p215-23;
 
 

  1.3.2.TRIETHYLEEN(THIO)FOSFORAMIDE.
   THIO-TEPA

Chemische benaming: triethyleen(thio)fosforamide; tris(1-aziridinyl)-fosfinesulfide. (NSC 6396).

Werking: (waarschijnlijk) door alkylering van nucleïnezuur van chromosomen van woekercellen.

Merknamen: LEDERTEPA ® (Lederle), ONCOTIOTEPA ® (Simes, Brussel), THIO-TEPA S ® (Lederle), THIFOSYL ® (Astra), THIOTEPA ® (Specia), THIOTEPUM ® (INN).

Neveneffecten:

1. Spijsverteringsstoornissen: misselijkheid, anorexie, b